Het Walhalla van Verhalen

 

Toen groep 8 vorig jaar op de drempel van het voortgezet onderwijs stond, enthousiast en een beetje nerveus om het brugklasleven in te stappen, vertrouwde een van de leerlingen mij toe dat hij mij zou missen vanwege mijn voorleesvaardigheden. Opvallend want het jaar ervoor had een meisje mij ongeveer hetzelfde verteld. Toen was er een gastspreker in de klas geweest die de kinderen het verhaal van Laika had voorgelezen, de hond die door de Russen als eerste levend wezen de ruimte in was gelanceerd om een rondje om de aarde te draaien. Toen de gastspreker bij het punt kwam dat het kleine straathondje door stress en oververhitting niet levend was teruggekeerd, kreeg het meisje een brok in haar keel. “Maar,” zo gaf ze aan, “toen u voorlas over de dood van Karel Leeuwenhart moest ik huilen, meester.” Ik bijna ook, dacht ik, maar ik wist het tijdens het lezen te voorkomen door in mijn hand te knijpen. “Ik ben later naar de bieb gegaan om het boek nog een keertje te lezen. Ik hoorde de hele tijd de stemmen die u gebruikte tijdens het voorlezen.”

Lees verder »

Suske en Wiske en De Wonderbaarlijke Woordenschat

 

Vroeger had ik een doos vol met Hip Comics. Volgens mij had ik ze van een vriendelijke volwassene gekregen, een collega van mijn vader of iemand die ergens op een verre, dunne tak van de familie zat. In ieder geval, het was vast iemand die had gehoord dat de kleine Frank dol was op superhelden. Zo dol zelfs dat hij af en toe satéprikkers op zijn handen vastplakte en dacht dat hij Wolverine was. Of zijn eigen creatie, Silver Cat, maar daar zwijg ik liever over (al doen mijn broers en zus dat nog steeds niet). Trouwens, voor een oud-superheld is het niet chique om over het verleden te palaveren. Het kan zelfs gevaarlijk zijn. Oud-vijanden zouden me op kunnen zoeken voor een revanche! (Al twijfel ik of de snode maisplanten die vroeger voor ons huis groeiden dezelfde kwaadaardigheid uitstralen als toen.) Hoe dan ook, die Hip Comics verslond ik. Ook al kwamen ze uit de jaren zestig en werden helden als Spider-Man en The Hulk vertaald als Spinneman en Rauwe Bonk. (Voor de duidelijkheid; ik kom niet uit de jaren zestig. Maar ik vond het wel leuk om deze verhalen te lezen.)

 

(null)

En Dergelijke Zeer Verwerpelijke Uitingen

 

En met het bovenstaand plaatje van Dorothy en Toto, dat geen enkele relatie heeft tot onderstaande tekst, maar dat terzijde, verzoek ik vriendelijk uw aandacht voor het volgende onderwijsnieuws, dat ik wederom op gemoedelijke wijze aan u toevertrouw;

Serious Request heeft dit jaar een uniek lespakket voor het primair onderwijs ontwikkeld waarmee aandacht wordt gevraagd voor de rampen die in ontwikkelingslanden ontstaan door gebrek aan hygiënische leefomstandigheden. Het lespakket wordt in vier delen online aangeboden. Zo gaat het eerste deel over diarree en het tweede over hygiëne. Op 5 december komt het derde deel uit, dit gaat over kindersterfte. Misschien voor als de cadeautjes in de klas zijn uitgepakt en de pepernoten op zijn. Het laatste deel gaat over de vraag wat kinderen er zelf aan kunnen doen. Ikzelf ga niet meedoen met het lesprogramma omdat ik ooit eens op een uitgeblust verjaardagspartijtje als een dode wezel vier uur achtereen naar Serious Request op televisie heb zitten staren en er sindsdien een omvangrijke hekel aan heb.

Lees verder »

Al Dat Ik U Geboden Heb


Terwijl ik op de hoek van het schoolgebouw sta met een kop dampende koffie in mijn hand, stromen de kinderen (met of zonder ouders) langzaam het schoolplein op. Het is maandag, het is kwart over acht ‘s ochtends en ik heb pleinwacht. Na wat slaperige mogguhs en enthousiaste goedensmorgens stapt er een vader op mij af. “Je praatje laatst maakte indruk,” vertelt hij mij, refererend aan het gesprek dat ik laatst en op zijn verzoek met zijn zoon had. “Je hebt het in de vingers hoor, de kinderen hebben groot respect voor je.” Dan loopt hij weer door, want er hangt nog een kleuter aan zijn vinger en die wil graag naar binnen. Ik sta enigszins overrompeld aan mijn koffie te slurpen en denk aan het belang van complimenten. En dat, Trouwe Lezer, doet me denken aan een verhaal dat ik een poos geleden schreef, lees maar mee;

 

Lees verder »

Teneergeslagen Beren

 

We kennen ze allemaal, collega’s die niet langer in bepaalde klaslokalen willen werken omdat de onzichtbare straling van de digiborden ze naar de strotten grijpt waardoor ze als uitgezogen mossels tegen de vlakte slaan.

Wat zegt u, kent u dat soort leerkrachten niet?

O. Misschien is het dan iets wat enkel in Lemelerveld voorkomt.

Wat zegt u, kent u Lemelerveld niet?

Dat geeft niks. Een overijverige Overijsselse wichelroedeloper wel. Hij vond namelijk zijn weg naar een basisschool aldaar om alle “elektromagnetische straling te verwijderen”.

Volgens directeur Mariëtte Eilert (niet te verwarren met ijlerd, de bijnaam waar ze sinds dit nieuwsbericht onder bekend staat) nam hij gelijk de onzichtbare stralingsoverlast van de tl-lampen mee, want blijkbaar zijn wichelroedelopers de beroerdsten niet. U merkt het al wel weer, er is zo te lezen weinig te melden op het gebied van onderwijsactualiteit als dit soort berichten de voorpagina’s ontsieren. Er is meer, leest u maar even mee;

Een boek dat geschreven is door driehonderd kinderen moet de aandacht gaan vestigen op laaggeletterdheid onder volwassenen. Een bijzonder initiatief, dat kennelijk ergens in Nederland is ontstaan toen iemand zich hardop afvroeg wat de beste manier was om laaggeletterdheid onder volwassenen onder de aandacht te brengen en iemand daarop antwoordde: “Laat driehonderd kinderen samen een boek schrijven.”

Het boek gaat over een schaatsende Fries, want dat is ogenschijnlijk het eerste dat driehonderd kinderen te binnen schiet als ze denken aan een laaggeletterde volwassene. Op de ridicule vraag van Prinses Laurentien tijdens de boekpresentatie welke van de kinderen “lezen soms best een beetje lastig vindt”, staken slechts 25 schaapjes hun vingertje omhoog, waarop Laurentien antwoordde: “Heel veel volwassen mensen durven het niet toe te geven dat ze moeite hebben met lezen en schrijven”, een uitspraak die lelijk aansluit bij het feit dat binnenkort haar tweede kinderboek op de markt verschijnt.

Lees het nieuwsbericht over de wichelroedeloper hier en het bericht over de laaggeletterde Fries hier.

Rest mij u verder een prettig weekend te wensen en mocht u toevallig één dezer dagen een teneergeslagen beer in een opblaasbaar zwembadje tegenkomen; vrolijk hem dan alstublieft een beetje op.

 

Teacher Man

 

Nadat ik in Alice Springs, Australië mijn Victor-Charlie-Charlie-Mike-Sierra-Foxtrot jeugddroom vakkundig in rook heb zien opgaan door een slecht in elkaar gezet Flying Doctors museum, stap ik op de bus om koers te zetten richting een obscuur kampeerterreintje. Tijdens de rit vraagt de chauffeur of de aanwezige mensen zich aan elkaar voor willen stellen door middel van een korte presentatie. Zoiets zal je niet snel overkomen in lijn 145 van Amsterdam naar Hoofddorp, maar down under zit je al gauw vier uur samengedrukt in een plakkerige rammelbus, dus het uitwisselen van triviale feiten is een aardige manier om de tijd te doden. Maar dan komt het, hoor. De chauffeur, een bebaarde twintiger die zich Jezzo noemt, vraagt wat zijn passagiers voor werk doen. "Eim ee tietzjuh" klinkt er in een schril Duits accentje achterin de bus. "Me too" roept een ander. En wat blijkt een aantal antwoorden later? Lesgevend Europa heeft zich wederom in grote massa's opgehoopt daar waar ik mijn werkvrije vakantiemijmeringen dacht los te kunnen laten.

Een week later spoel ik het stof van het Noordelijk Territorium van me af in een tropisch badplaatsje aan de oostkust van Australië en lijkt het me leuk om met een jeep naar het tropische regenwoud te gaan. En dat was ook leuk, tot ik erachter kom dat het tweetal naast me luistert naar de namen Remco en Wilma en moet je toch eens raden welk beroep Wilma heeft. Ze is kleuterjuf! Dus terwijl de felgekleurde Kookuburra's en de Yellow-Breasted Boatbills me rakelings om de oren vliegen, heb ik het over iPad-apps en dagritmekaarten. Wat is dat toch met die juffen en meesters die elke zomer, herfst en mei collectief de uithoeken van de aardbol opzoeken om daar als een club didactische evangelisten het Groene Boekje te verkondigen? Kan ik nu nooit eens langzaam verdwijnen in de anonimiteit die een primitief continent mij biedt zonder dat ik een leerkracht-in-afritsbroek tegen het gezeevruchtenbonbonde lijf loop?

Een paar weken geleden stond ik op het punt een aftandse knaagkeet te verlaten, waar ik voor een tiental eurocenten een avondmaal naar binnen had gesprokkeld, toen mij door de eigenaar van het etablissement een vaal schriftje onder de neus werd geschoven. Het gastenboek. Uitermate gecharmeerd van dit onvindbare eetplaatsje, aan de rand van Niemandsland, besloot ik om enkele vriendelijke opmerkingen over het voedsel neer te krabbelen. Maar de vreugde om mijn niet-toeristische vondst werd al rap getemperd toen ik op de eerste bladzijde "Het eten was hier heerlijk! En zo lekker goedkoop ook!" zag staan, getekend door "Gerard, the teacher from Holland". Korzelig keek ik van het botte potloodje naar de wachtende eigenaar en weer terug naar het gastenboek. "From Holland" mompelde ik tegen de man. "Teacher". De man grijnsde voluit zijn gebrek aan een aanvullende tandartsverzekering bloot. "Yes, teacher" antwoordde hij. "Very nice people, very nice. You also teacher?" Even bleef ik stil, terwijl ik me bedacht dat ik nog van alles kon zijn in dit vreemde land vol marktplaatsen en fruitbomen.

En plots begreep ik waarom leraren in alle windrichtingen hun sporen hebben achtergelaten en dat nog steeds doen. We zijn ontdekkingsreizigers. Vijf dagen per week (zeven, volgens sommigen) nemen we kinderen mee naar onbekende terreinen terwijl we als volleerde reisleiders gespitst zijn op alle mogelijke obstakels en hindernissen. Diagnoses, communicatie met het thuisfront, verschillen in tempo, het vinden van uitdagingen, zorgen voor plezier tijdens de tocht; het is alleen maar logisch dat we dit voortzetten in onze welverdiende vakanties. Het zit nu eenmaal in onze aard.

Dus als u zich ooit eens geconfronteerd ziet met een vaal gastenboekje, ergens in een aftandse knaagkeet aan de rand van Niemandsland, zucht u dan niet te hard als u drie regels onder het commentaar van Gerard ziet staan: "Het eten was goed, de bediening vriendelijk. Alleen stonden er teveel fouten in het menu. Met de groeten van Frank, a teacher from Holland."

Aan De Waterzijde


Zoveel van onze tijd wordt besteed aan het conformeren aan andermans beeld van ons. Toen ik zestien was (tjongejonge, alweer vijf jaar geleden, de tijd geeft inderdaad betekenis aan het woord haast) nam ik uit pure hipheid een oorbel. De waarschuwingen uit mijn vriendenkring waren duidelijk; het was zeer onverstandig om een oorbel in het rechteroorlelletje te nemen. Iedereen wist dat een oorbel aan de rechterzijde een declaratie van homofilie was! Waar deze kennis vandaan kwam, wist niemand. Het stond nergens in, het sloeg nergens op, maar nu (bijna twee decennia later) voel ik nog steeds het gaatje in mijn linkeroorlel.

Reclames vertellen ons dat we slank en actief moeten zijn. Als we niet minstens één keer per jaar op vakantie gaan, dan rotten we weg tussen de broodkruimelvoegen van onze Ikea-banken en de gemiddelde negentienjarige die zich niet ooit heeft ingeschreven voor een televisietalentenjacht is voorbestemd om zijn of haar schijnwerperloze leven weg te laten kwijnen op een willekeurig grijs kantoor.

En hoe zit dat met ons, beste juffen en meesters? Laten we kinderen nog wel dromen of doen wij net zo hard mee aan het conformeren? Lees het korte verhaal “Dinosaurus” van Bruce Holland Rogers en misschien snap je waarom ik laatst – tijdens het stofzuigen, want ik luisterde naar het verhaal in plaats van het te lezen – even moest slikken vanwege de brok in mijn keel. Prachtig verhaal. Lees maar mee:

Lees verder »

Brief Aan Mijn Lerarenopleiding

Beste Saxion Deventer,
of Hogeschool IJsselland - 
want dat was jullie naam toen ik mij 
op 21-jarige leeftijd bij jullie inschreef, 

Deze brief heeft ruim tien jaar op zich laten wachten. Dat is lang. Een stuk langer dan de tijd die mijn gemiddelde leerling nodig heeft om de basisschool te doorlopen. Daar zijn verschillende redenen voor. Bijvoorbeeld dat ik er niet van houd om bepaalde situaties in mijn leven "groter" te doen overkomen dan ze in werkelijkheid waren. En dat gevoel heb ik al heel snel als ik over vervelende emoties schrijf. Gaandeweg zo'n stuk tekst denk ik dan al gauw 'nou, Frank, zo meteen denken ze dat je er nog steeds mee rondloopt.' En die gedachte maakt rap een eind aan de geschreven tekst. In het prullenbak-icoontje ermee.

Een andere reden dat ik nu pas de brief schrijf is dat ik deze waarschijnlijk niet eerder had kúnnen schrijven. Ik heb net mijn eerste jaar als schoolleider achter de rug en er is niets beter dan een-eerste-jaar-als-schoolleider om de verantwoordelijkheid en belang en prachtige eenvoud van ons beroep tot diep in je botten te voelen. En zo gebeurde het dat ik laatst (waarschijnlijk op de terugweg naar huis – of onder de douche) aan het dagdromen was over mijn tijd op de lerarenopleiding. Ook wel bekend als de Pabo, of mijn persoonlijke voorkeur; die vreselijke school waar ik bijna vier jaar mijn tijd uit heb gezeten.

Lees verder »

Over Griezelfilms En Kinderen

Weet u wat ik vroeger altijd graag wilde worden? Schoolmeester in Harderwijk. Filmregisseur! Nou ja, vooruit dan, filmregisseur of schoolmeester. Maar zoals Acda en de Munnik al zongen; “Van al mijn jongensdromen, is alleen het oud worden gehaald.” Hoe dan ook, als kind verslond ik films. Ik vrat alles, zolang er maar een openingsscene en een aftiteling aan vastzat. Tegenwoordig kijk ik een stuk kritischer, al word ik door mijn omgeving vaak uitgelachen omdat ik Aziatische films schijn te kijken waar men “een kwartier lang in de camera staart zonder wat te zeggen.” Cultuurbarbaren. (“Er wordt juist heel veel gezegd in de stilte” zeg ik dan tegen dovemansoren.) Maar laten we een brug maken naar het onderwijs, tenslotte krijg ik betaald om daar stukjes over te schrijven.

Lees verder »

Ik Ben Hier

Vandaag voel ik me wat idagerhardtterig, dus neigt uw oren tot mijn rede, Trouwe Lezer en kijk of u mijn gevoel kunt herkennen. In één van Gerhardts gedichten (“Zueignung”) schreef ze over de dualiteit die zij als lerares maar ook kunstenaar ervoer. Ze was een juf, een leerkracht, die soms sterk de wens voelde om andere dingen te doen en te ervaren. Heb jij dat ook, Frank? Nee. Maar ik vind het beeld dat Gerhardt oproept erg mooi en het doet me een tikkie denken aan leerkrachten vlak voor de zomervakantie.

 

 

“Kijk niet: m’n kleren zijn vol krijt, mijn ogen grauw;

en rode inkt blijft altijd aan mijn vingers kleven.

Ja, dit is zogezegd de school. Wat wil je nou?”

 

Lees verder »