In 1953 publiceerde de Oostenrijker Heinrich Harrer zijn Tibetaanse belevenissen met de jonge Dalai Lama. Een prachtig boek met een schitterende openingszin – “All our dreams begin in youth.” Ergens in het boek (en later stamelt een geblondeerde Brad Pitt iets soortgelijks in de verfilming) spreekt Heinrich zijn bewondering uit voor de jonge spirituele leider. Deze moet daar echter niets van hebben en serveert de Oostenrijker een gepast Boeddha-citaat: “Je krijgt geen redding door naar me te staren. Het vereist krachtige inspanning en oefening. Werk hard en zoek je eigen redding!”

In het Nederlandse onderwijs van tegenwoordig lijken we soms de weg een beetje kwijt te zijn. We weten wel zo ongeveer welke richting we op willen, maar er zijn er maar weinig die de autosleutels van het haakje pakken en behoedzaam optrekken vanuit de eerste versnelling. De meesten van ons zitten nog aan de keukentafel, plattegronden opengespreid en dampende theemok tussen de handen geklemd. We hebben behoefte aan een onderwijsidool. Iemand die ons bij de hand neemt en de weg leidt. Maar ik vraag me af of dit nu zo’n goede ontwikkeling is.

Neem nu Toshiro Kanamori. Een goede schoolmeester uit Japan die een poos geleden door een camera gevolgd werd in zijn klaslokaal. De documentaire die daarvan gemaakt werd (Children: Full of Life) kreeg een paar prijzen en didactisch Nederland sloeg een beetje op hol. Directeuren en schoolleiders trakteerden vergadervermoeide lerarenteams met fragmenten uit de documentaire, instellingen nodigden Kanamori uit voor een tournee door Nederland en grote roedels juffen en meesters sloegen je om de oren met tips en adviezen uit het boek ‘Levenslessen van meester Kanamori’. Een boek met een minimalistisch, gekalligrafeerd voorblad want blijkbaar doet Kanamori denken aan een zenmonnik. Tut, tut, tut, onderwijzend Nederland. Was dat nou nodig?

Van hetzelfde laken een pak is de plotselinge verschijning van Leraar (en Krullenbol) van Het Jaar Ellen Emonds in elk onderwijsgerelateerd televisieprogramma, tijdschrift, website, bijeenkomst en vogeltentoonstelling. Ze heeft haar benoeming ongetwijfeld verdiend, maar ik merk dat in de gemiddelde basisschoolkoffiekamer haar woorden over tafel gaan gelijk zoete broodjes over de toonbank. En de meeste juffen hebben voldoende zoete broodjes gehad.

En zo kan ik nog wel even doorgaan. Luc Stevens, Marcel van Herpen, Pasi Sahlberg, Marcel van Herpens tweets, Ken Robinson; zij hebben blijkbaar de X-Factor. Laatst kreeg ik van iemand een e-mail waarin onderaan schuingedrukt stond: “Een onvoldoende aan een kind geven, is een onvoldoende aan jezelf geven.” Marcel van Herpen. Bedankt, Marcel. Ik leg hem op het schapje boven de toiletpot, naast de levenslessen van meester Kanamori en de verzamelde citaten van Fred Oster.

Frank, wat is nu eigenlijk je punt? Je kleinzielige gedram over deze onderwijsprofessionals werkt op de zenuwen. Mijn punt is dat ik vind dat we meer blijk moeten geven van onze éigen scherpe inzichten, ónze leerpunten en conclusies. De meeste leerkrachten zijn vrij stilzwijgend op dit gebied. Geen quotes onderaan mailtjes van mensen die tegenwoordig hun geld verdienen via seminars en trainingen, maar citaten van de kinderen uit de eigen klas. Minder boeken en filmpjes van buitenlandse lesgoeroes, maar werk uit eigen praktijk. Leerkracht, laat jouw stem horen! Of beter: die van de kinderen. Ik geloof dat kinderen onze toekomst zijn. En Whitney Houston gelooft dat ook. Einde.

12 Reacties op “Goeroes”

  1. Anja zegt:

    Al een behoorlijk wat jaren geleden heb ik besloten me niet meer gek te laten maken door wat voor goeroe dan ook maar mijn eigen gezonde verstand te gebruiken. En dat samen met behoorlijk wat onderwijservaring bevalt mij goed.
    Ik ben het met je eens Frank dat we onze stem moeten laten horen. Dat wordt echter niet altijd in dank afgenomen door directies en management. En voor je het weet ben je dan "vrijwillig" overgeplaatst naar een andere school.

  2. Frank Jongbloed zegt:

    Dat zijn lastige situaties, An. Dat weet ik. Maar we werken voor de kinderen, dat ben je ongetwijfeld ook met me eens, niet voor directie/management. 

  3. Frank Jongbloed zegt:

    Beetje loze opmerking, he? 

  4. Anja zegt:

    Natuurlijk werken we voor de kinderen. Daar komen we dan ook voor op in dergelijke situaties, omdat we het beste onderwijs voor ze willen.

  5. theo zegt:

    Het beste onderwijs voor kinderen, lees ik.
    Na vijf jaar lang in instructiegroepjes gezeten te hebben liet ik drie kinderen uit gr 8 die echt helemaal klaar waren met rekenen (onzeker, alles door elkaar gooien, zelfvertrouwen below zero) weer gewoon meerekenen met gr 7. Geen extra instructie meer, gewoon de stof meedoen. Ook niet weglaten wat ze al kunnen: zelfvertouwen krijg je weer als je dingen mag doen die je kent. Ze hebben in januari (natuurlijk) de Lovs toetsen gedaan en voila: de m7 toets maakten ze alledrie op c niveau. Ze glunderden en waren erg tevreden over zichzelf. De ouders zijn tevreden. En raad eens wie er heel moeilijk hebben gedaan over deze manier van werken: juist ja, directie en een beetje de IB-er. Want die moest achteraf een OPP maken. 
    Soms moet je gewoon doen wat je denkt, ja dus. Dit was de tweede lichting waarbij ik deze werkwijze met succes toepaste. O ja, wel eerst zo'n plan met de ouders en de kinderen maken en dan de directie pas inlichten.
    Waarom? Andersom werkt het niet, dan krijg je geen medewerking, denk ik . Weet ik niet zeker, maar dat heb ik nooit geprobeerd. Nu is er geen weerstand meer van de directie.

  6. Duran zegt:

    Ik heb he-le-maal niets met dit soort Tjakka!-peopeltjes. De citaten vliegen je soms in teamvergaderingen om de oren, en dan zie ik vaak mensen elkaar enthousiast aankijken. "Diep hè?" "Ja nou, heel diep!".
    Geef me een goeie joint en binnen een uur heb ik dertig van dit soort tegelwijsheden verzonnen die evenals alle vorige opgehangen kunnen worden bij mijn oude moeder in de gang, naast "Van 't concert des levens krijgt niemand een program." Daar kan ik ook al niets mee.
    Mijn combi 7/8 van 35 leerlingen vraagt om een heel andere aanpak. Elke groep vraagt daarom trouwens. Ik investeer tijd in relaties, om erachter te komen wat iedere leerling beweegt. Waar hij bang voor is of waar hij gelukkig van wordt. Hoe hij jou ziet en even belangrijk: hoe hij denkt dat jij hèm ziet. Elke leerling heeft een rugzak met een aantal stenen erin, die hem hinderen tijdens het lopen. Weet jij welke? 
    Als je dat soort zaken weet van je leerlingen en je bent in staat om relaties te bouwen, dan krijg je van hen (verbaal en non-verbaal) feedback waar je werkelijk verder mee komt. Uit de eerste hand. Ik vertaal die vaak in vrij on-orthedoxe maar doordachte acties. Niet zelden zie ik opgetrokken wenkbrauwen van collega's omdat ik niet keurig op het middenpad blijf. Maar elke actie is verdedigbaar, en de resultaten laten zien dat deze aanpak wèl werkt. De leerlingen groeien, zijn zichtbaar op hun gemak en voelen zich geaccepteerd en veilig, gooien zo nu en dan zelf een steen uit hun rugzakje weg en je snapt wat dit met hun schoolresultaten doet. Kind blij, ouders blij en leerkracht blij.
    Toch zie je steeds vaker dat leerkrachten, niet zelden aangespoord door een matig functionerende IB'er, zo verzanden in de toets- en registratiestroom dat ze vasthouden aan een schijnveiligheid. Toetsen, hertoetsen, lees- en rekenprotocollen (dus weer toetsen), trendanalyses, hulpplannen, evaluaties op hulpplannen, groepsplannen, LVS grafieken en analyses etc. Stuk voor stuk erg handige tools overigens om je leerlingen in de peiling te houden. Maar kijk je zelf ook nog naar je leerlingen? Ik had het vorige week aan de hand dat ik een collega vroeg of ze iets kon vertellen over een van haar leerlingen waar ik later op de dag een gesprekje mee zou hebben, en dat ze zei dat ze dan eerst even de GHP grafiekenmap moest pakken, ze wist zo uit de losse pols niets te zeggen. Enkele groep, 16 leerlingen.
    Dat zijn leerkrachtvaardigheden waar op getraind zou moeten worden. Daar moet je eens op een studiedag met elkaar over gaan praten, in plaats van wederom wezenloos naar een Tjakka!-film kijken en daar dan vervolgens een uur lang nutteloos aandacht aan te gaan besteden. 
     
    Zo, dat is eruit! :-)

  7. Kristel zegt:

    Wat ben ik blij dat ik op een school werk waar dit soort citaten nooit door de vergadering vliegen! Niet kletsen maar aanpakken is bij ons de norm. Ik hou er van! Als je van nature de drive hebt om de kinderen naar een hoger niveau te brengen dan lukt je dat. Ook zonder allerlei hippe boeken en mooie tegeltjes. Geloof in jezelf en de kinderen is genoeg! 

  8. Hannes Minkema zegt:

    Sinds ik mijn geloof in Onze Lieve Heer op zesjarige leeftijd kwijtraakte, ben ik geen goeroevolger, laat staan -aanbidder. Maar ik mag wel graag nadenken over wat andere, in sommige opzichten verstandiger of deskundiger mensen dan ik, naar voren hebben gebracht. Voor de sport, of héél soms voor het nut.
     
    Dat is natuurlijk niet verboden, zal ook Frank desgevraagd toegeven.
     
    Er zijn ideeën en gedachten waar je vrolijk van wordt. Of enthousiast. Of geïnspireerd. Of, godbetert, 'gepassioneerd' (blèègh en zo, maar het schijnt nogal in te wezen).
     
    Vooral heldere inzichten die me doen twijfelen aan wat ik altijd al vond, zijn nuttig. Dat in Finland geen Onderwijsinspectie bestaat, terwijl hun scholen tot de beste van de westerse wereld behoren, dat vind ik een nuttig inzicht. Dat in Finland weinig kleuteronderwijs bestaat, en leerlingen überhaupt weinig uren in de klassikale les doorbrengen, en er geen CITO bestaat dat volgsystemen of eindtoetsen doordouwt, terwijl de resultaten beter zijn dan bij ons, dat vind ik ook nuttige inzichten.  Met dank aan Pasi Sahlberg.
     
    Is Pasi Sahlberg daarmee een goeroe? Welnee, hij is een leverancier van interessante informatie. Als iemand daarom tijdens een vergadering Pasi Sahlberg te berde brengt, brengt hij geen goeroe te berde en is de geachte collega geen goeroe-volger.
     
    "Sir" Ken Robinson dan. (Ik schrijf "Sir" tussen aanhalingstekens omdat, als het om eerbetoon gaat wegens onderwijskundige verdienste, ik een hele hoop leerkrachten ken die ook zo'n titel verdienen maar hem nooit krijgen.) Die pakt mensen in met mooie praatjes. Geen dag van zijn leven voor de klas, maar hij weet precies hoe ik het moet doen om de kinderen – en mijzelf – creatiever en innovatiever te maken. Van praatjesmakers hebben we er iets teveel in onderwijsland. Ken Robinson vind ik wel een goeroe, maar een die mensen het Bange Dierenbos in stuurt: trek je iets aan van zijn creativiteitspleidooi, anders loopt het slecht met je af. En met je leerlingen, en dat is dan jouw schuld.
     
    Zo'n boodschap, daar ben ik niet dol op. Haal de trivialiteiten er uit ("Wees niet bang iets nieuws te doen") en je houdt een ballon met gebakken lucht over. En zoals iedereen weet: een ballon met gebakken lucht, daar hoef je maar naar te kijken, of hij ploft.
     
    Nou, zet je bril dan op, en kijk. Boem.
     
    Luc Stevens is iemand die zijn plekje achter de geraniums ten volle verdient. Ik hoop dat hij daar blijft en de geraniums blijven groeien en bloeien, zodat Luc Stevens er achter verdwijnt. Nuff said.
     
    Marcel van Herpen. Dat is voor de OP nogal een steen des aanstoots, want hij figureert maar liefst twee keer in de line-up van goeroes. No guru, no teacher, no method so renowned, of hij zegt wel een keer iets doms. Zo stelt Marcel van Herpen dat de CITO-toets leerlingen tot het vmbo veroordeelt. De feiten tonen juist dat steeds meer eerlingen die de CITO-toets deden vanzelf al in een havo-brugklas mogen beginnen. En dat leerlingen die voorheen naar het havo zouden gaan, nu direct aan het vwo worden toegewezen. Goeroe Van Herpen kent de feiten niet, wat altijd slecht staat voor een goeroe, ook als die de feiten tracht wit te wassen met OMO.
    .
    Mijn voorlopige conclusie is dat Frank er wel aan doet te waarschuwen voor misleiding door goeroe's, en er verstandig aan doet mensen te manen om vooral hun eigen gedachten te vormen. Tegelijk wil ik aanvullen dat het niet verboden is om ideeën van individuutjes-als-jij-en-ik die anderen als goeroe's betitelen, serieus te nemen en desgewenst serieus af te schieten.

  9. Ruth zegt:

    Er is nog geen Goeroe voor OOP'ers. Misschien iets voor mij?
    -denkt nu heel hard na over een spreuk-
    Nee. Laat maar.
    (Hoi Frank. Hoe gaat het?)

  10. Eugène van Roij zegt:

    Whitney Houston gelooft volgens mij helemaal niets meer. Ze is hartstikke dood.

  11. Frank Jongbloed zegt:

    Ik heb al jullie reacties met interesse gelezen. Sorry dat ik niet vlot op ze heb gereageerd (wat ik anders altijd doe). Wat kan ik zeggen? Druk, druk, druk. (Hoi Ruth. Goed. En met jou?)

  12. Frank Jongbloed zegt:

    Onder de titel ‘Goeroes’ verzuchtte leerkracht Frank Jongbloed vorige week in een blog dat hij tegenwoordig door iedereen om de oren geslagen wordt met citaten van Kanamori, Luc Stevens, Marcel van Herpen, Ken Robinson, Ellen Emonds en aanverwanten. ‘Laat liever jezelf eens horen, leraar’, is zijn boodschap. Wat maakt een goeroe tot een goeroe, vraagt Geert Bors zich af. En: wanneer wordt een kritisch blogger zélf een predikant?
     
    http://hetkind.org/2013/02/20/een-land-van-dominees-kooplieden-onderwijzers-en-goeroes/

Reageer


acht × 1 =