Gebruikt u op school wel eens een digitaal prentenboek dat gebaseerd is op een bestaand (papieren) prentenboek? Ja? BENT U HELEMAAL BELAZERD!? Aldus ©Annette Portegies, de directeur van uitgevers Querido, Leopold en Ploegsma. Want dat mogen leerkrachten helemaal niet. Okay. Er zit copyright op die boeken. Klopt. En dus mogen we ze niet gebruiken in de (voornamelijk) onderbouwen van onze scholen. En daarover valt te twisten. Sterker nog, daar wordt nu flink over getwist, Chubby Checker is er niets bij. De Digischool moest alle prentenboeken onmiddellijk verwijderen uit de ruime leermiddelendatabase. Genoeg joligheid! Tijd voor: Een Discussie. Laten we er eens een citaat van ©Annette uit 2004 bijhalen:

“Ik maak me grote zorgen over het literatuuronderwijs: jonge mensen leren geen literatuur meer lezen. … Alsof het niet belangrijk is dat beginnende lezers de maatschappelijke en culturele context van een boek leren kennen! Ik praat er veel over met mensen uit het onderwijs. Omdat het literatuuronderwijs een grote rol speelt bij het behoud van ons cultureel erfgoed. En ja, ook omdat literaire uitgeverijen er een zakelijk belang bij hebben dat het publiek voor hun boeken op den duur niet verdwijnt.”

Aha! ©Annette wil dus graag dat jonge mensen leren om van boeken te houden. Maar… dan moet er wel voor betaald worden! Het klinkt mij een beetje discussierijp in de oren, wat u? Is het geoorloofd om voorbij te gaan aan auteursrecht als je als doel hebt om jonge kinderen te enthousiasmeren voor het lezen? Voor boeken? Mogen daar afspraken zoals bij Creative Commons over gemaakt worden? Oh, Trouwe Lezer, wat een vragen. Help me eens uit de brand. Hieronder gaarne uw reactie. En eerlijke he, niet van dat sociaal-wenselijk gedoe! U bent bij voorbaat bedankt.

“Uitgevers Querido, Leopold en Ploegsma maken ernstig bezwaar tegen het feit dat communityleden via de leermiddelendatabase van de Digischool digitale prentenboeken die door hen worden uitgegeven, met elkaar uitwisselen. In verband daarmee zijn deze prentenboeken per direct verwijderd.”

Interview ©Annette Portegies in Boekblad, 2004.

Copyright-vrije foto.

23 Reacties op “Kikker Is Pissig”

  1. Miranda Wedekind zegt:

    Ik denk dat de uitgever voorbij gaat aan 1 ding: als ik namelijk een digitaal prentenboek in mijn klas wil gebruiken vind ik dat ik ook het echte boek in de klas moet hebben.
    Dus… Een mooi digi prentenboek gevonden bij een thema? Op naar de boekwinkel om het boek te bestellen of kopen!
    En ik weer dat heel veel kleuterleerkrachten dat zo doen.
    Dus eigenlijk maken we gratis reclame voor de uitgevers via de Community!

  2. Frank Jongbloed zegt:

    Ik ben geen kleuterleerkracht, maar ik ken dat ook: een mooi prentenboek voor op de verteltafel.

  3. Lia zegt:

    Ik baal er van want gebruik veel digiboeken in de klas. Zeker nu met het digibord.Heb er zelf geen maar ik ga kijken bij een bovenbouwgroep als ze gym hebben…Ook de onderwijsaasistent gebruikt het als pre-teaching voor een boek.Gelukkig heb ik er al veel bewaard op cd-rom.Maar ook mijn ingestuurde boeken zijn verwijderd…! Zo jammer en ze vergeten dat als je een leuk boek vindt in de database dat je dan natuurlijk ook het echte boek gaat kopen….dom dom dus!

  4. Frank Jongbloed zegt:

    Digitale prentenboeken als pre-teaching. Ja, dat is wel mooi gezegd. Ik ben benieuwd of voorstanders van het verbieden zich ook gaan laten horen hier. Bedankt voor je reactie, Lia!

  5. Marije Andringa zegt:

    Uitgevers gaan niet mee met hun tijd! En wat bieden ze dan als alternatief in dit digitale tijdperk? Het is juist DE manier om kinderen in aanraking te laten komen met deze prachtige boeken en ze te enthousiasmeren voor het lezen van verhalen en het kopen van deze mooie boeken. Er is geen betere reclame dan dit! Ik maak veel gebruik van digitale prentenboeken. Heerlijk om met je hele lijf een verhaal te kunnen vertellen/uitbeelden zonder te prutsen met een boek in je hand en kinderen die het niet zien. En na afloop zijn er altijd kinderen die het boek weer opzoeken in de leeshoek. Er zal geen kleuterjuf zijn die geen echte boeken meer in haar klas haalt! Ik zeg; een gemiste kans!

  6. Frank Jongbloed zegt:

    Duidelijke taal, Marije. En je argument over vertellen/uitbeelden is helder. Nog een paar van dit soort voorbeelden en ik zal het stukje eens naar wat uitgevers mailen.

  7. Hanneke zegt:

    Ik begrijp hier helemaal niets van. Ja, er rust copyright op de prentenboeken, maar weegt dat zwaarder dan de gratis reclame die ervoor gemaakt wordt? Want dat wordt het. Ik heb zelf al meerdere boeken aangeschaft omdat ik ze tegen kwam in de leermiddelendatabase. En ik weet zeker dat ik niet de enige ben, want een juf/meester heeft het boek in de klas als ze het presenteert op het digibord. Ik heb al eens gelezen dat je het boek zelf mag digitaliseren als je het in de klas hebt. Maar wat een werk, want je doet meerdere boeken in een week. Echt heel jammer als dit niet meer gedeeld mag worden.
    Ik heb een blog geschreven hoe je een prentenboek aan de klas presenteert zie: http://hannekegsv.blogspot.com/2010/09/een-prentenboek-op-het-smart-board.html
    Ook daar kun je lezen dat je het boek in de handen hebt!!!

  8. Frank Jongbloed zegt:

    Dat is een goede link, Hanneke. Dat moeten meer mensen eens gaan lezen.

  9. Bianca zegt:

    Beetje idioot dat ze er nu pas mee komen, want ik kan me voorstellen dat ze denken: dit zijn ONZE boeken en die worden nu ZOMAAR gedeeld.
    Beetje jammer ook dat ze niet zelf in dit gat in de markt gesprongen zijn, want nu met de iPad enzo zouden ze toch zelf prima kunnen verdienen aan het uitgeven van digitale (prenten)boeken?
    Tegenvraag: zouden we in het onderwijs bereid zijn een bijdrage te betalen voor het gebruik van digitale prentenboeken als deze door de uitgevers beschikbaar worden gesteld?

  10. Anette zegt:

    Weer een voorbeeld waarbij het enthousiasme van leerkrachten wordt afgestompt ipv aangemoedigd!

    Naamgenoot, maar geen medestander!
    Die ene “n” maakt vast het verschil ;-)

  11. Margriet van Diepen zegt:

    Heerlijk om hierboven te lezen dat leerkrachten in feite de boeken zelf het belangrijkst vinden. Ook wij op school kopen de boeken die we in de klas gebruiken. Aanbieden via het digibord en het boek in je handen hebben is super. Sinds wij een digibord hebben gebruik ik ook meer prentenboeken. Je kunt het boek zo geweldig goed interactief voorlezen. Vragen als: Waar speelt het verhaal zich af, over wie gaat het boek, wat denk je dat er in het verhaal gebeurd zijn veel beter te stellen als iedereen de platen kan zien! Dus inderdaad 2 lessen of soms wel 3 over 1 boek. Tot slot daarna het boek herhalen wat minstens zo belangrijk is. Ik spreek ook altijd de boeken in zodat de kinderen daarna zelf het boek kunnen luisteren. Ik leg het boek dan ook altijd bij de computer! De boeken worden zo heel veel gelezen.

  12. Miranda Wedekind zegt:

    Dat is best een gewetensvraag: zouden we bereid zijn te betalen als de uitgevers met digitale prentenboeken komen?
    Lastig, want ik betaal natuurlijk ook al voor het boek zelf. Het ligt natuurlijk ook aan het bedrag dat er betaald zou moeten worden. Een klein bedrag zou kunnen denk ik. Maar wie gaat dat betalen? De school of jij als individuele leerkracht die de meerwaarde ziet??

    Maar zou het niet mogelijk zijn zoiets te doen als er nu met muziek gebeurt? (Spotify)
    Je kunt een prentenboek laten zien, maar niet downloaden op je computer? Dat zou natuurlijk een mooi alternatief zijn!

  13. WillemICT zegt:

    De laatste suggestie van Miranda W. (à la Spotify)vind ik een hele goede. Eerst het prnetenboek op het digibord en dan het prentenboek op schoot of in de kring. Deze oplossing bespaart ook op allerlei zaken als inlezen, scannen, opslaan enz.

  14. Jacqueline zegt:

    Wij kopen eerst alle boeken die we nodig hebben (zelfs 2 omdat we parallelklassen hebben)Dan scannen we ze in. Uitgevers spelen niet erg in op deze trend. Nog een vraag: Als school betaal je toch kopieerkosten voor alles wat je kopieert voor intern gebruik. Geldt dat hier ook?

  15. Esther zegt:

    Laten we eerlijk zijn: maken wij leerkrachten écht reclame? Kopen de ouders van tegenwoordig het boek als hun kind enthousiast van school thuiskomt en vertelt over het digitale prentenboek… Ik betwijfel het. Begrijp me niet verkeerd: ik ben blij met digitale prentenboeken! Maar ik koop ze niet altijd want ik kan niet elk boek zelf hébben. En jullie kopen ook niet ieder digitaal prentenboek.
    Worden er méér prentenboeken verkocht door openbare digitalisering waarvoor we niet betalen?

    Copyright is wel copyright natuurlijk…

    Maar wat let ons zélf boeken te digitaliseren en in te spreken? Zoals we ook uit boeken kopiëren voor schoolgebruik. Dus wel overtreden van copyright maar deze overtreding binnenskamers houden. En niet op een digischool of paboforum plaatsen…?

  16. Frank Jongbloed zegt:

    Interessante tegenvraag, Bianca. Ik denk het niet. Want die licenties bestaan, maar worden niet massaal gekocht (levendeboeken.nl).

    Anette, in het onderwijs kan een extra n het verschil uitmaken tussen voldoende of onvoldoende.

    Margriet is duidelijk voor. En spreekt zelf in. Hulde.

    Miranda, dat bestaat dus al (betaald). Levendeboeken.nl, bijvoorbeeld.

    Willem, bedankt voor je reactie. Ik ben sowieso niet van het scannen (veel te veel werk).

    Is dat zo, Jacqueline, van die kopieerkosten? Nooit geweten.

    Ik denk ook niet dat ieder prentenboek wordt gekocht, Esther. Maar is er een verschil tussen binnenshuis overtreden en buiten overtreden?

  17. Miranda Wedekind zegt:

    Ja leuk zo’m betaal alternatief, maar… ik krijg mijn directeur helaas niet zover. Spotify is een gratis dienst! Als dat voor muziek mogelijk is waarom dan niet voor prentenboeken?

    En ik laat dus geen digitaal boek zien als ik het echte boek niet in de klas heb.
    Er zullen best uitzonderingen zijn onder leerkrachten, maar voor mij en mijn collega’s is dat toch echt de ‘regel’. Dus via bieb, persoonlijke aanschaf of al aanwezig op school.

  18. Carolien Martens zegt:

    Een aantal jaren geleden had ik een gesprekje met mijn directeur over het al dan niet
    plaatsen van mijn zelfgemaakte digitale prentenboeken op de klascomputer van collega’s. “Over de auteursrechten moet je je geen zorgen maken, wij betalen als school genoeg SABAM”, antwoordde hij me. Later heb ik dan digischool met zijn CreativeCommonslicentie ontdekt, en ben ik mijn prentenboeken daar gaan insturen, en zo was mijn bezorgdheid helemaal weggewerkt.
    Maar nu de discussie over het gebruik en delen van prentenboeken is opgelaaid, ben ik eens eens gaan kijken op de site van SABAM, de Belgische Vereniging van Auteurs,Componisten en Uitgevers.
    zie http://www.sabam.be/nl/getpage.php?i=171
    Wat auteursrechten betreft, geldt er een apparte regeling voor onderwijsinstellingen.Alhoewel ik geen jurist ben, kan ik er toch uit opmaken dat we wat het gebruik van prentenboeken in de klas betreft,geen Sabam of auteursrechten moeten vergoeden!
    zie:
    pdf: “Juridische analyse ivm de toepassing van de wet op het auteursrecht op onderwijsinstellingen”
    pdf: “Algemene voorwaarden van toepassing voor de shoolinstellingen”
    pdf: “Tabel scholenactiviteiten”
    Ik weet niet hoe het in Nederland zit, maar misschien hebben jullie hier iets aan om tot een wettelijke overeenkomst te komen.

  19. Anja zegt:

    Annette Portegies heeft gelijk. Gratis uitwisseling via een database ondergraaft het copyright. Het zal zeker zo zijn dat veel leerkrachten de boeken kunnen aanschaffen die zij ook digitaal gebruiken. Het zal ook zo zijn dat er vele leerkrachten zijn die alleen het digitale prentenboek laten zien.
    Wat niet vergeten moet worden in deze discussie dat schrijvers, illustratoren en uitgevers veel moeite en geld stoppen in het maken van een prentenboek. Dat de kosten er pas uit zijn als ongeveer driekwart van de oplage wordt verkocht. De drukkosten zijn hoog bij het vierkleurenwerk. De percentages royalties voor auteur en illustrator. En tot slot kan de uitgever verdienen… Die dan meestal het verdiende geld weer stopt in de productie van andere mooie prentenboeken. De praktijk wijst uit dat niet alle boeken kostendekkend verkocht worden. We zouden er toch niet aan moeten denken dat die productie stopt omdat iedereen gratis materiaal wil hebben.
    Anja

  20. Frank Jongbloed zegt:

    Interessant punt, Carolien. Ik zal je link eens doorsturen naar de directeur van Digischool. Zie je nu wel dat we wat met jullie meningen doen? Overigens zijn er duizenden reacties van digischoolgebruikers doorgestuurd naar Portegies.

    Duaal genoeg ben ik het ook met jou eens, Anja. Als ik mezelf in de schoenen van een prentenboekenschrijver plaats, weet ik ook niet of ik wel zo blij ben met die wildgroei aan kopij.

  21. Ine zegt:

    Digitale prentenboeken zijn prachtig. Het is een uitstekend idee en waarom zou je niet bij elk boek dat digitaal gemaakt een toelage kunnen vragen. Het is juist een stimulans om kinderen en ouders aan het lezen te krijgen.

  22. Frank Jongbloed zegt:

    Dus jij zegt; bij elk papieren boek een toelage vragen?

  23. Helena zegt:

    Ik ben zelf ook enthousiast over digitale prentenboeken. Toch begrijp ik niet waarom er zoveel discussie is over het betalen van prentenboeken. Op de vraag of het je taak is leerlingen het goede voorbeeld te geven, zullen de meeste leerkrachten immers ‘ja’ antwoorden. En op de vraag of je mag stelen, zullen maar weinig leerkrachten ‘ja’ antwoorden. Waarom zou je als community en als leerkracht dan wel meewerken aan diefstal van digitale prentenboeken?

Reageer


9 − acht =