Algemeen

De tweede helft van de 16e eeuw werd gedomineerd door de regeringsperiode van Koningin Elizabeth I. Deze literaire periode is dan ook naar haar genoemd.

De tijd kenmerkt zich door grote politieke, economische en culturele ontwikkelingen. Het wordt ook wel de Gouden Eeuw (Golden Age) genoemd. Een gevoel van nationale trots maakte zich meester van de Engelsen, wat nog eens versterkt werd door het verslaan van de Spaanse Armada in 1588. Het werd een zeemacht en Engelse zeevaarders voeren de wereld rond om nieuwe landen te ontdekken en koloniën te stichten. De Renaissance kwam tot volledige bloei.

De algemene karakteristieken van de Elizabethan Age zijn:

  • Sterk individualisme en hoge idealen
    • Hoe wordt je een perfecte gentleman, heerser, soldaat of ‘lover’? Ieder mens is uniek en er wordt van hem verwacht te werken aan zijn idealen. Bovendien is hij veelzijdig en geen specialist.
  • Grote mentale en lichamelijke activiteit
    • Er is een grote hang naar actie, die vorm wordt gegeven in ontdekkingen in de geest, alsook in het verkennen van de wereld. Men moet uit het leven halen wat mogelijk is. In combinatie met het idee van een perfect mens, resulteert dit vaak in grenzeloze ambitie.
  • Sterk nationalisme
    • Veel literatuur gaat over het goede Engeland en haar glorieuze geschiedenis, dat tot uitdrukking komt in de persoon van Elizabeth I. Veel gedichten zijn geschreven waarin de Koningin geprezen en aanbeden wordt.
  • Erkenning van de waarde van poëzie en hun schrijvers
    • Het kunnen schrijven van poëzie wordt gezien als essentieel voor de volledig ontwikkelde mens.

Poëzie

Lyrische poëzie, waarin de schrijver zijn emoties vertaalt, wordt erg belangrijk. De vorm die hiervoor gebruikt wordt, is de sonnet. Die sonnetten werden vaak geschreven in een serie, een sonnettenreeks (sonnet sequence). De bekendste dichters uit die tijd zijn Sir Philip Sidney, Edmund Spenser en William Shakespeare.

Naast de sonnet werd ook een andere vorm graag gebruikt: het herdersgedicht (pastoral  poem). Hierin werd een wereld beschreven waarin edelen herders en herderinnen waren in een onbedorven landschap. Het simpele leven in een romantische omgeving wordt geïdealiseerd. Ook in deze gedichten speelt de liefde een grote rol.

Edmund Spenser

In zijn werk probeerde Edmund Spenser voorbeelden van de Klassieken en van de Franse en Italiaanse dichters te combineren. In zijn sonnetten maakt hij gebruik van de Engelse vorm, maar met een eigen rijmschema: abab bcbc cdcd ee. Deze vorm wordt ook wel de Spenseriaanse sonnet (Spenserian sonnet) genoemd. Een voorbeeld hiervan is zijn sonnettenreeks Amoretti (1595).

Lees en beluister hier Sonnet 75 uit de sonnettenreeks Amoretti.

Het meesterwerk van Spenser is echter het episch gedicht The Faerie Queen. Dit is het langste gedicht in de Engelse taal, ondanks het feit dat Spenser maar 6 van de twaalf boeken, die hij van plan was te schrijven, af heeft gekregen. De strofes bestaan uit negen regels en hebben een rijmschema ababbcbcc. Dit wordt de Spenseriaanse strofe (Spenserian stanza) genoemd.

In The Faerie Queen beschrijft elk boek de avonturen van een ridder die op pad is gestuurd door de feeënkoningin Gloriana. Hiermee wordt koningin Elizabeth I bedoeld. De ridders vertegenwoordigen deugden:  heiligheid (holiness), matigheid, (temperance), kuisheid (chastity), vriendschap (friendship), rechtvaardigheid (jusitice), en hoffelijkheid (courtesy). Al deze deugden komen samen in één ultieme held: Koning Arthur.

The Faerie Queen – tekst
The Faerie Queen – Book 1 – audio (ook als mp3 te downloaden)

.

William Shakespeare

Shakespeare is (waarschijnlijk) geboren in 1564 in Stratford-upon-Avon. Hij is gedoopt op 26 april 1564. Op 23 april 1616 is hij overleden.

Shakespeare wordt door velen beschouwd als de grootste schrijver die Engeland ooit heeft voortgebracht. Dit heeft niet alleen te maken met het aantal werken dat aan hem toegeschreven wordt, maar ook met de invloed die hij op de taal heeft gehad.

Shakespeare schreef 37 toneelstukken, 154 sonnetten (waarvan het rijmschema zijn naam heeft gekregen) en een vijftal langere gedichten.

De exacte data van schrijven van de toneelstukken is niet bekend. Dit vooral te maken met het feit dat Shakespeare zijn stukken niet schreef om gelezen te worden, maar om gespeeld te worden.

De stukken kunnen echter wel verdeeld worden in vier periodes die representatief zijn voor vier opeenvolgende periodes in het leven van Shakespeare:

1. Eerste periode:

Speelse komedies, waarbij het plot (de verhaallijn; zie termen) ingewikkeld is.

Voorbeelden: A Midsummer Night’s Dream, The Merchant of Venice, Romeo and Juliet en The Taming of the Shrew.

The Taming of the Shrew – tekst
The Taming of the Shrew – audio (ook als mp3 te downloaden)
The Taming of the Shrew – film uit 1967 (volgt de tekst niet letterlijk)
The Taming of the Shrew – BBC-serie Shakespeare Anumated Tales

.

2. Tweede periode:

Historiespelen en romantische komedies. Het plot draait om verborgen identiteiten en vermommingen. In deze stukken  geeft Shakespeare commentaar op belangrijke aspecten van het leven, zoals de aard van liefde, en de belangrijkheid van eerlijkheid, loyaliteit en

Voorbeelden: Henry IV, Much Ado about Nothing, As You Like It

Bekijk hier As You Like It uit de BBC-serie Shakespeare Animated tales

3. Derde periode:

Tragedies, toneelstukken vol van twijfel, desillusie en lopen over het algemeen niet goed af.

Voorbeelden: Hamlet, Othello, Macbeth, King Lear.

Deze worden als de vier grootse werken van Shakespeare beschouwd.

Bekijk hier Hamlet uit de BBC-serie Shakespeare Animated Tales

4. Vierde periode:

Romantische komedies. Het verschil met de vroege romantische komedies van Shakespeare ligt in het feit dat zijn latere komedies meer filosofisch van aard zijn. Dit valt voornamelijk te zien in The Tempest.

Bekijk hier The Tempest uitde BBC-serie Sheaspeare Animated Tales

De informatie over Shakespeare hierboven is zeer beknopt. Op internet zijn complete websites aan Shakespeare en zijn werken gewijd. Voor meer informatie over Shakespeare kun je de volgende website bezoeken:

http://www.shakespeare-online.com/