1066

In 1066 vielen de Normandiërs, onder leiding van Willem de Veroveraar (William the Conqueror) Engeland binnen en versloegen de Angelsaksische koning Harold.  De invloed van de Frans-Normandische koningen en hun cultuur domineerde zo’n 300 jaar.

De taal

Frans was de taal van de edelen. Latijn was de hoofdtaal in de kerk en de ‘gewone’ Engelsman bleef verschillende dialecten van het Engels spreken. Geschriften uit de vroege middeleeuwen kennen verschillende dialecten, al naar gelang waar de schrijver vandaan kwam.

In de loop van de 14e eeuw werd Engels langzamerhand de nationale taal. In de tussentijd had het vele Franse en sommige Latijnse woorden opgenomen. In de basis bleef het echter een Germaanse taal.

Geschriften

De grootste bron van vermaak in de tijd dat er nog geen gedrukte boeken en kranten waren en mensen nog geen radio konden luisteren of tv kijken, was het vertellen en luisteren naar verhalen. Veel van deze zogenaamde ridderromans (chivalric romances) zijn overgebleven. De kwaliteit verschilt enorm, maar ze hebben allemaal één ding gemeen: ze combineren de thema’s ‘liefde’ en ‘avontuur’. De verhalen gaan vaak over de avonturen van koningen, ridders, helden, mooie prinsessen, monsters en kwaadaardige reuzen.  Een voorbeeld hiervan is ‘Havelock the Dane’ (ook wel Lay of Havelock genoemd), dat geschreven moet zijn tussen 1280 en 1290. In dit verhaal wordt prins Havelock van Denemarken op jonge leeftijd een wees. Op het sterfbed van zijn vader belooft Godard aan hem Havelock te beschermen. Na de dood van de koning verbreekt Godard zijn belofte en draagt de visser Grim op Havelock te doden in ruil voor zijn vrijheid. Grim ontfermt zich echter over Havelock en neemt hem mee naar Engeland.

Ook daar heeft zich in de tussentijd een soortgelijk verhaal zich afgespeeld met Goldborow, die de dochter is van koning Athelwold.

Havelock groeit op tot een sterke en lange man. Natuurlijk ontmoet hij Golborow, komt hij er achter wie hij is, gaat naar Denemarken om zijn troon op te eisen, trouwt met Goldborow en wordt zo koning van Denemarken en Engeland.

Lees hier het verhaal van Havelock, the Dane, een vertaling van Charles W. Whistler uit 1873.

Veel ridderromans spelen af rondom de Keltische koning Arthur. Deze Arthur-legenden beschrijven de avonturen van de Ridders van de Ronde tafel. Een voorbeeld hiervan is Sir Gawain and the Green Knight. In dit verhaal neemt Gawain, een  van de ridders van de ronde tafel, een uitdaging aan van een mysterieuze reusachtige ridder die geheel groen is. In deze uitdaging moet hij zijn ridderlijkheid en loyaliteit bewijzen. Gawain slaagt daar niet helemaal in.

Bekijk en beluister hier Sir Gawain and the Green Knight.

Geoffrey Chaucer – The Canterbury Tales

The Canterbury Tales is een verzameling verhalen, geschreven door Geoffrey Chaucer. Deze verzameling verhalen bevinden zich in een zgn. raamvertelling: een collectie verhalen die omlijst worden door een ander verhaal. De verhalen worden verteld door pelgrims, die op weg zijn naar Canterbury om daar het graf van Thomas à Becket te bezoeken.

Chaucer voert allerlei verschillende mensen op, zoals een koopman, een priester, een non, een boer en een ridder, die elkaar verhalen vertellen tijdens hun reis naar Canterbury. Van de vertellers wordt een beschrijving van henzelf gegeven. Hierdoor geeft het een goed beeld van hoe de samenleving er in de tijd van Chaucer uit moet hebben gezien.

Chaucer maakt in zijn verhalen gebruik van verschillende genres (vertelvormen). Zo komen bijvoorbeeld een fabel, zoals The Nun’s Priest Tale, een fabliau (een vaak erotisch en of satirische vertelling), zoals The Miller’s Tale en de ridderroman, zoals in The Knight’s Tale.

Thema’s van de verhalen lopen sterk uiteen, zoals hoofse liefde (de bewondering of liefde van een edelman of ridder voor een onbereikbare, meestal getrouwde vrouw), verraad, gierigheid en overspel.

Het feit dat Chaucer in het Engels schreef en niet in het Frans of Latijn, heeft ervoor gezorgd dat Engels de standaard taal werd waarin geschreven werd. Het dialect van Londen werd hiermee de taal van het geschreven Engels. Twee van de verhalen zijn proza, de overigen zijn poëzie.

Over Chaucher en The Canterbury Tales is nog veel, veel meer te vertellen. Wil je nog meer weten, bekijk dan de volgende links:

The Canterbury Tales (wikipedia)
The Canterbury Tales (Project Gutenberg – tekst)
The Canterbury Tales (LibriVox – audio – ook als mp3 te downloaden)
The Canterbury Tales (translation in modern English)
En kom je een keer in Canterbury, breng dan een bezoek aan The Canterbury Tales De verhalen zijn hier nagebootst en je wordt het gevoel gegeven door de middeleeuwen te lopen.

Alle schuingedrukte woorden zijn ook terug te vinden op ‘Literaire termen’.