Beschrijving van het thema:
De vriendelijke glimlach op het gezicht van de ober in het restaurant en zijn chagrijn achter de klapdeuren van de keuken is een goed voorbeeld van het verschil tussen ‘wat een organisatie de buitenwereld wil doen geloven’ en ‘hoe het er achter de schermen aan toegaat’. De presentatie naar buiten staat soms haaks op de achterliggende praktijk. Zo blijkt dat mensen in organisaties verschillende rollen spelen die sterk kunnen verschillen per situatie. In de vergadering is men formeel en beleefd, in de wandelgangen informeel en soms grof-in-de-mond. Door kritisch te observeren, de façade scherp te beschrijven en misschien ook een kijkje achter de schermen te nemen, krijg je een beeld van dit georganiseerde rollenspel, van wat zich op het toneel afspeelt en wat achter de schermen en in de kleedruimtes. Het lijkt van groot belang te zijn om te weten wat er achter de schermen van een organisatie plaatsvindt: consumenten worden voor de gek gehouden én sommige organisaties brengen zich ‘achter de muur’ in grote problemen. (Je zou in je profielwerkstuk dus kunnen aangeven hoe een organisatie beter zou kunnen functioneren).

Interessante vragen:

  • Heeft elke organisatie een ‘gouden muur’?
  • Hoe ‘bouwen’ organisaties een ‘gouden muur’ om zich heen?
  • Wat zijn de voor- en nadelen van een ‘gouden muur’?
  • Waarom spelen werknemers tijdens hun werk ‘rollen’?

Voorbeelden van probleemstellingen:

  • Wanneer draagt een ‘gouden muur’ bij aan het succes van een organisatie?
  • Op welke manieren probeert een organisatie zich achter ‘zijn gouden muur’ te verschuilen, en wat zijn de gevolgen hiervan?
  • Wat zijn voor werknemers de voor- en nadelen van een rollenspel?
  • Welke verschillen zijn er tussen de visie van het bedrijf, en de aandacht die de onderneming van de media krijgt?

Voorbeelden van onderzoeksactiviteiten:

  • Bezoek een organisatie die je aanspreekt (bijvoorbeeld Mac Donalds). Begin je onderzoek met observeren, zoek daarbij naar opvallende aspecten die je onderzoeksvraag kunnen beantwoorden. Na het observeren kun je eventueel ook werknemers aan spreken.
  • Vergelijk het jaarverslag en PR-materiaal van de organisatie met de media- aandacht die het bedrijf krijgt.
  • Observeer de werknemers van een organisatie, probeer daar bij het gedrag van werknemers te analyseren. Let daarbij bijvoorbeeld op de verschillen tussen de omgang met klanten en van werknemers onderling.
  • Doe een literatuuronderzoek naar ‘gouden muren’. Vergelijk verschillende organisaties, door middel van krantenberichten die goed aansluiten bij je onderzoeksvraag.
  • Maak een enquête en ondervraag de werknemers en klanten van het bedrijf . Formuleer aan de hand van de uitkomsten een advies hoe de organisatie haar klanten beter ten dienst kan staan.

Voorbeelden van eindproducten en presentatiemogelijkheden:

  • Een presentatie in de klas, waarbij je eerst een toneelstukje opvoert waarin je laat zien welke gevolgen ‘een gouden muur’ kan hebben voor de consument. Presenteer vervolgens je overige bevindingen.
  • Maak een video-opname of fotoreportage waar de verschillen tussen de het bedrijf ‘voor de schermen’ en het bedrijf ‘achter de schermen’ tot uiting komen .

Nog meer tips:

  • Observeer de organisatie op verschillende tijdstippen én probeer tijdens het observeren te letten op onopvallende gebeurtenissen; juist deze gebeurtenissen kunnen veel over de organisatie vertellen.
  • Probeer in te spelen op de actualiteit, daardoor krijgt je werkstuk een vernieuwend karakter: het onderwerp blijft actueel.

Bronnen:
Jaarverslag
Het observeren van organisaties kan best lastig zijn, daarom deze korte handleiding in veldonderzoek. Deze handleiding geeft tips om goed te observeren

Mens centraal
Links naar allerlei artikelen over mensen in organisaties, voor literatuuronderzoek is deze site erg goed bruikbaar, ook kun je observaties beter begrijpen met artikelen over hetzelfde onderwerp

Kranten pagina
Nieuwsberichten uit Nederlandse en buitenlandse kranten, handig om je werkstuk een actueel tintje te geven.

Het Bureau / 1 Meneer Beerta
Dit boek geeft heel goed weer hoe er geobserveerd kan worden in een organisatie. De schrijver laat zien dat er onder de eenvoudige beschrijvingen van de dagelijkse verhandelingen zeer veel emoties en gedachten schuilgaan. Voskuil beschrijft hoe de werknemers met elkaar omgaan en dergelijke. Je kunt het boek voor je profielwerkstuk lezen, om er achter te komen wat belangrijk is om goed te observeren. Voskuil, J.J, Het Bureau / 1 Meneer Beerta , Oorschot B.V. 2002

Dramaturgie van het dagelijkse leven
In dit boek beschrijft de socioloog Goffman dat er bij de bestudering van een organisatie rekening gehouden moet worden met verschillende gebieden. Dit omdat mensen in het bijzijn van anderen bepaalde aspecten op juist overdrijft, terwijl hij andere kanten, die schadelijk zijn voor de indruk die hij wil wekken, verborgen houdt. Deze interacties zijn verschillend per gebied. Goffman bespreekt het ‘façadegebied’, de plaats waar de voorstelling gegeven wordt. Dus de manier hoe de klanten worden behandeld in een restaurant bijvoorbeeld. De tweede maatstaaf is het ‘decorum’, de vereisten die geen betrekking hebben op de omgang met anderen tijdens een gesprek. Tevens bespreekt Goffman het gebied achter de coulissen. Het gebied waar het publiek zich niet bevindt. Kortom: door een analyse van deze gebieden, krijg je een beter beeld van een organisatie. Goffman. E, Dramaturgie van het dagelijks leven: schijn en werkelijkheid in sociale interacties, Utrecht, 1983.

De ontdekking van de Hemel
In een passage ( hoofdstuk 51) van dit boek beschrijft Harry Mulisch de ‘gouden muur’, je kan deze bron goed gebruiken om nog een keer na te lezen wat de ‘gouden muur’ nu precies is. Tevens is de bron leuk om te gebruiken in bijvoorbeeld de inleiding van je profielwerkstuk Mulisch, Harry, de ontdekking van de Hemel, Amsterdam, 1992Dit werkstukpakket werd geschreven door Femke de Jong.