Beschrijving van het thema:
In Nederland wordt er veel waarde aan gehecht dat leerlingen gewoon naar school kunnen gaan. De laatste jaren leidt een tekort aan personeel in het onderwijs er toe dat klassen worden samengevoegd, lessen uitvallen of leerlingen bijvoorbeeld op woensdag helemaal geen les meer krijgen. Het lerarentekort is dus een groot probleem. De vooruitzichten zijn niet best. Veel leraren lopen tegen hun pensioen aan en de komende jaren zijn er dus nog meer nieuwe leraren nodig. Het beroep ‘leraar’ lijkt er ondertussen niet populairder op te worden. De status van het beroep is gedaald, en er zijn veel klachten over de relatief magere salarissen en de hoge werkdruk. Zou het zover komen dat na de ziekenhuizen ook de scholen wachtlijsten moeten gaan hanteren?Als je je verdiept in dit onderwerp leer je de ins en outs van één van de belangrijkste politiek-bestuurlijke vraagstukken van deze tijd.

Interessante vragen:

  • Hoe is het lerarentekort ontstaan?
  • Is het salaris te laag of heeft het leraarschap vooral een imagoprobleem?
  • Wordt het lerarentekort veroorzaakt doordat leerlingen vervelender worden?
  • Wat gaat er fout in scholen ten gevolge van het tekort aan docenten?
  • Weet je goede oplossingen te vinden voor het oplossen van het lerarentekort?
  • Moeten we het onderwijs misschien anders organiseren?

Voorbeelden van probleemstellingen:

  • Wat voor oplossingen voor het lerarentekort zijn de afgelopen jaren reeds ontwikkeld? Wat zijn de sterke en zwakke kanten van die oplossingen?
  • Is er in het verleden sprake geweest van een lerarenoverschot in Nederland? Is er een verband te ontdekken met het lerarentekort wat nu is ontstaan?
  • Was het beroep van leraar 20 jaar geleden leuker en aantrekkelijker, afgaande op de mening van een aantal docenten?
  • Wat voor problemen ontstaan tengevolge van het lerarentekort bij twee basisscholen in de buurt? Is het lerarentekort op deze scholen nu al een bedreiging voor de kwaliteit van het onderwijs?

Voorbeelden van onderzoeksactiviteiten:

  • Als je een breed onderzoek wilt houden naar mogelijke oplossingen kan je je het beste beperken tot een literatuuronderzoek.
  • Laat docenten uitleggen wat hun kijk op het probleem is.
  • Met een enquête kan je meer gericht onderzoek houden. Bijvoorbeeld naar de populariteit van het beroep onder leeftijdsgenoten.

Voorbeelden van eindproducten en presentatiemogelijkheden:

  • Maak een poster waarop je laat zien hoe het beroep leraar volgens jou gepromoot moet worden.
  • Organiseer een live-interview met je rector als presentatie.

Nog meer tips:

  • Houd bij interviews in je achterhoofd wat je zelf precies wilt weten. Beperk je niet tot één interview, iedere docent heeft weer een ander verhaal. Ook studenten van de lerarenopleiding zijn een interessante groep om te interviewen. Als je wat meer lef hebt kan je ook telefonische interviews houden met beleidsmakers op het ministerie of bijvoorbeeld bij de vakbonden.
  • Het lerarentekort is een erg breed thema. Het is aan jou om uit te zoeken waar je het wel en waar je het niet over wilt hebben. Inperken is het moeilijkste aspect van onderzoek doen, verkijk je er niet op.
  • Het Internet biedt mooie bronnen, zie de documentatielijst. De beste bronnen voor dit thema zijn echter krantenartikelen, die niet altijd vrij toegankelijk zijn. Ga naar het NRC on line krantenarchief (www.nrc.nl) en zoek op ‘lerarentekort’ of ‘leraren’. Misschien hebben ze op school of in de bibliotheek een CD-ROM met het Volkskrant archief.

Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen

 Leraar.nl
Deze site is opgezet door het Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen, als promotie voor het beroep leraar. Je ziet dat het ministerie in haar zoektocht naar nieuwe docenten duidelijk twee verschillende doelgroepen voor ogen heeft.

Leergierig beleid
Is het wel erg om in het onderwijs te werken? In dit artikel wordt verslag gedaan van een debat waar deze stelling besproken werd. Publicaties van Robbert Sikkes en Leo Prick worden besproken.

Assessmentcentrum helpt lerarentekort oplossen
In dit persbericht van de Universiteit Leiden vind je interessante feitjes terug over een belangrijke manier om op het lerarentekort op de korte termijn te bestrijden: het invoeren van versnelde opleidingsmogelijkheden voor leraren.

Beroep: onderwijzer
Hoe leuk is het om in het onderwijs te werken? In dit artikel wordt aan de hand van interviews met basisschool leraren een beeld geschetst van het beroep onderwijzer.

Orde houden is een groot taboe
Misschien zijn er wel zo weinig nieuwe docenten, omdat orde houden zo’n moeilijke klus is…

Geschreven door Edwin Schravesande