In 2001 presenteerde de Duitse regering het eerste “Armuts- und Reichtumsbericht” (armoede & rijkdom-rapport). Dat is een overzicht van de verdeling van de welvaart in de maatschappij. Conclusie: De kloof tussen arm en rijk is in Duitsland de laatste jaren alleen maar groter geworden.

De politie verwijdert een bedelares voor de ingang van de Dom in Keulen.

De politie verwijdert een bedelares voor de ingang van de Dom in Keulen.

Extreem rijken

In totaal beschikken de Duitse burgers over ca. 4,2 biljoen Euro privébezit. Meer dan 40 procent hiervan is in handen van kleine groep van 10 procent van alle huishoudens. Er zijn meer dan 27.000 mensen die een bruto-inkomen hebben van meer dan 512.000 Euro per jaar. De meeste topverdieners wonen in de zuidelijke deelstaten Baden-Württemberg of Beieren. Ook in Hessen is er relatief gezien veel rijkdom. De rijkste Duitsers zijn de oprichters van de Aldi-supermarkten (Karl en Theo Albrecht), die over ongeveer 20 miljard Euro eigen vermogen beschikken. Gemiddeld beschikt een Duits huishouden over zo’n 4000 Euro eigen vermogen.

Relatief arm

Vooral werklozen, gezinnen met veel kinderen, alleen opvoedende ouders, immigranten en ongeschoolden vallen onder de naar schatting 4 tot 13 miljoen mensen die als “relatief arm” beschouwd worden. De schattingen lopen zo uiteen, omdat “arm” een erg ruim begrip is. Volgens de EU-definitie ben je arm, als je zo weinig hebt, dat je aan de gebruikelijke leefwijze van het land waarin je leeft niet kunt deelnemen. In 2004 maakte een onderzoeksbureau bekend dat 23 % van de huishoudens met een inkomen van 1100 Euro netto per maand moet zien rond te komen. De meeste armere mensen (huishoudens) zijn te vinden in de deelstaten Mecklenburg-Vorpommern, Berlijn, Bremen en Sachsen-Anhalt.In Duitsland schat men het aantal dakloze kinderen en jongeren op zo’n 7000.

Schuldsanering

Steeds meer mensen hebben zo veel schulden, dat ze er alleen niet meer uit kunnen komen. Volgens het rapport telde Duitsland in 1999 bij 3 miljoen huishoudens, die niet meer alleen hun schulden kunnen betalen. Alleen met hulp en advies (schuldsanering) kunnen ze nog grotere problemen voorkomen.  En daar zit de laatste jaren een stijgende lijn in: in 1994 ging het nog om 2 miljoen huishoudens, in 1997 al 2,6 miljoen. Bijna een op de vijf van die huishoudens heeft schulden boven de 50.000 Euro. In de meeste gevallen betreft het alleenwonenden en gezinnen met kinderen.

Volgens experts ligt de oorzaak vooral in de gevolgen van werkloosheid – in Oost-Duitsland twee keer zo hoog als in West-Duitsland -, echtscheidingen, geboorte van kinderen, ziekte en ongevallen.

Bronnen: o.a. Statistisches Jahrbuch, Der Tagesspiegel 29.07.2001, “Wer mehr als 4000 Euro im Monat hat” in Der Tagesspiegel, 24.11.2004