Kerstmis is voor Duitsers traditioneel hét feest van het jaar. Anders dan bij ons vieren ze het niet op 25 december, maar al ‘s avonds op 24 december, am Heiligabend dus.

Onder de boom liggen de cadeautjes klaar en – als je het traditioneel viert – eet je een goed gebraden gans bij het Kerstmaal. In de kerstboom hangen traditioneel houten versieringen die met de hand gemaakt worden in het Erzgebirge (Ertsgebergte). Overigens – nu we het toch over de decembermaand hebben – Het Sinterklaasfeest wordt in Duitsland niet echt zo gevierd als bij ons (met liedjes voor de kinderen enzo), maar ze kennen “Sankt Nikolaus” wel.

Kerstmarkt

Honderdduizenden Nederlanders brengen elk jaar een bezoek aan een van de vele Kerstmarkten van onze oosterburen. In Düsseldorf komen er dan zo’n 100 bussen per dag aan. Ook in Nederland ontstaan er nu kerstmarkten, maar die hebben maar weinig met de originele kerstmarkten te maken. De traditionele Kerstmarkten houden in Duitsland streng toezicht dat het geen “gewone” markt wordt met massaproducten.

De oudste en meest originele kerstmarkten zijn die van de steden Dresden (de Strietzelmarkt) en Nürnberg (de Christkindlesmarkt). Die van Dresden is waarschijnlijk de oudste. Al in 1434 keurde keurvorst Friedrich II. het idee goed om – behalve de gewone wekelijkse marktdag – een extra marktdag kort voor Kerst te organiseren. Zodat de mensen nog snel een verse gans en vers brood konden kopen voor het kerstmaal.

Kerststollen

Daar hoorden al snel ook witte broden bij (in Duitsland eten ze normaal gesproken geen witbrood zoals wij dat kennen), die ze in het Duits nu een “Stollen” noemen. De originele stol zoals die in Dresden gebakken werd en wordt lijkt niet erg op de “populaire stol” zoals die bij ons uit menige bakfabriek rolt. Erg origineel is het ook niet van onze winkeliers: de paasstol, de kerststol, de pinksterstol, de moederdagstol, enz. en ze smaken bijna altijd hetzelfde!

Sindsdien is de Dresdner Christstollen behalve erg lekker ook een begrip in Duitsland, maar ook daarbuiten. Al voor de Tweede Wereldoorlog werd hij al – verpakt in blikken – wereldwijd verstuurd. Voor veel Duitsers in het buitenland moet zo’n cadeau of bestelling zoiets zijn alsof wij ergens in Afrika opeens een boterham met Hollandse hagelslag of pindakaas aangeboden krijgen! Tegenwoordig kun je hem ook bestellen per internet.

De Dresdner Christstollen is ontstaan als brood voor de gewone mensen op de kerstmarkt. De bakkers boden vanaf 1560 elk jaar hun vorst een paar grote stollen aan, van elk 18 kilo. Acht meesters en gezellen van het bakkersgilde droegen ze naar het paleis van de keurvorst. Deze traditie duurde eeuwen, tot in 1730 keursvorst August de Sterke (waarvan ze trouwens ook beweerden dat hij zo’n 300 kinderen bij diverse vrouwen verwekt had…)  door het bakkersgilde van de stad een reuzenstol van 1,8 ton (1800 kilo inderdaad) liet bakken.

Het duurde een slordige week en het hield zo’n 100 bakkers en bakkerhulpen goed bezig, maar toen was hij dan ook – na het verwerken van drie ton melk, een ton boter, 3000 eieren en niet te vergeten zes uur bakken – af. Met acht paarden werd het prachtexemplaar (bijna acht meter lang en ruim drie 3 meter) naar het paleis gebracht. Echt gierig was August niet, want hij trakteerde zo’n 24.000 bezoekers tijdens een groot feest op een stukje stol. Aangesneden werd de stol met een 160 centimeter lang mes, dat speciaal voor het feest gemaakt werd. Het idee viel in de smaak! Sindsdien wordt er elk jaar een Stollenfest georganiseerd.

Bovendien zijn de ingrediënten van de stol veranderd: gecandeerde citroen- en sinaasappelschil en speciale kruiden deden hun intrede. Volgens ingewijden smaakt de stol het lekkerst in de zogenaamde Unternächte, de 12 heilige nachten tussen 24 december en 6 januari. In deze nachten wordt je leven voor de komende 12 maanden bepaald. Dromen in deze nachten zouden ook echt in vervulling gaan!

Stollenfest

Het Stollenfest is elk jaar in het begin van december weer een hoogtepunt in de stad. Volgens de traditie bakken elk jaar de leden van het “Schutzverband Dresdner Stollen e.V.” op de zaterdag voor de 2e advent een ongeveer 3 ton (3000 kilo) zware reuzenstol.

Nadat de stol in een sfeervolle optocht door de stad gezeuld is, snijdt een meesterbakker hem aan met een replica (een nagemaakte versie dus) van het originele reuzenmes – 160 cm lang, 12 kilo zwaar – uit 1730. De burgemeester krijgt het eerste stukje stol en dan worden alle andere duizenden stukjes voor een goed doel verkocht.

Recept

Het recept van de de originele Dresdner Christstollen houdt elke traditionele bakkersfamilie al eeuwen lang voor zichzelf. Hoewel er natuurlijk wel een basisrecept is dat je in allerlei kookboeken kunt vinden. Traditie en ervaring, maar ook een aantal geheime kruiden en specerijen bepalen de smaakverschillen tussen de Stollen van de diverse meesterbakkers. In 1991 hebben een aantal bakkers de „Schutzverband Dresdner Stollen e.V.“, opgericht. Het is een soort belangenvereniging,  omdat er steeds meer goedkope en soms slechte namaaksels met de naam “Dresdner Stollen”op de markt kwamen. Ze bereikten dat het in ieder geval in Oostduitsland een officieel geregistreerd produkt werd. Alleen als een stol ook echt in Dresden volgens oud recept gebakken is, mag hij Dresdner Christstollen heten. Deze echte stollen krijgen ook een kwaliteitscertificaat en een ovaal zegel, waarop je kunt zien van welke bakker hij vandaan komt.