Duitsers houden van lekker en goed eten en drinken. En: Ze hechten veel waarde aan de kwaliteit van hun eten.

Snackbar? “Imbissbude”!

Zin in een Hollandse kroket of een frikandel? Dan moet je niet in Duitsland zijn. De Duitse snackbar is geen friettent, maar een Wurstbude: een worstjestent. Met natuurlijk een flinke voorraad bier om alles weg te spoelen. Vaak kun je er wel friet krijgen, maar die is in Duitsland bij een restaurant lekkerder.

De klassieker onder de worstjes is de Currywurst. (spreek uit: kurriewoerst) Deze wordt  geserveerd tegen een bodemprijs op een kartonnetje, en is vaak al voor je in stukjes gesneden. Daarvoor is er een speciaal apparaatje zelfs! Vervolgens komt er nog wat currysaus en currypoeder overheen en klaar is Kees. Soms krijg je er nog gedroogde gebakken uitjes of een broodje bij. Ook kun je bij de Imbiss een gehaktbal krijgen, al heet die dan Frikadelle of, zoals in Berlijn: Bulette.

De Nederlandse frikandel, saté of kroket komt je er niet tegen. Veel regio’s hebben bovendien hun eigen worstjestraditie. De Thüringer Rostbratwurst (Rost = rooster, waar hij op gegrild wordt), de Nürnberger Rostbratwurst (worstjes niet groter dan je vingers) zijn een begrip. In München is de Weißwurst de plaatselijke specialiteit. Ze gelden niet als “vette hap” maar als kwaliteitsvlees, dat je bij ons alleen bij de slager kunt krijgen.

Maar de laatste tijd is het vooral de Döner-Kebap (meestal kortweg Döner genoemd) die de Duitse snackmarkt verovert. Overal zijn er eettentjes, waar je voor een klein bedrag een pita-broodje gevuld met gegrild vlees kunt krijgen. Alleen al in Berlijn zijn er meer dan 1300 Kebab eettentjes, dat is meer dan in Istanbul! Turkse gastarbeiders brachten de Kebab in 1971 naar Duitsland en sindsdien zijn ook veel Duitsers er dol op!

Hemaworst kassucces in Duitsland

Door onze redacteur Frits Baltesen

ROTTERDAM, 4 FEBR.

De Hema-rookworst is een kaskraker in Duitsland. Eind vorig jaar opende de warenhuisketen zijn eerste twee vestigingen in Duitsland. De Nederlandse rookworst was er vanaf het begin het op een na best verkochte product bij de twee Hema’s in Neuss en Mülheim.

De eerste weken waren de typisch Nederlandse worsten enkele malen uitverkocht, zodat de landenmanager van de Hema in Duitsland, Marcel Klösters, extra worst moest laten overkomen. Bij de twee filialen worden, afhankelijk van het weer, wekelijks 1.000 tot 2.000 worsten verkocht. ,,Ik had deze aantallen totaal niet verwacht,” zegt Klösters. ,,Aanvankelijk wilden we de worst niet eens verkopen in Duitse Hema’s. We zeiden: dit is zo typisch Nederland en Duitsers hebben zo’n eigen worstcultuur.” Op het laatste moment heeft hij de worst toch in het assortiment opgenomen.

De verkoop vertoont een stijgende lijn, onder meer omdat de Hema’s demonstraties geven over hoe de worst moet worden gegeten. Duitse klanten haalden soms de worst uit de plastic verpakking en aten hem rauw. Klösters: ,,Dan is hij smerig koud”. Hema-worst moet voor gebruik twintig minuten worden verwarmd. Een café in Neuss pikt een graantje mee door broodjes Hema-worst op de menukaart te zetten. Het café verkoopt nu gemiddeld veertig Hema-worstbroodjes per dag. Het best verkochte product in de Hema’s zijn de stroopwafels. Als de eerste winkels goed draaien, wil moederconcern Vendex KBB de komende jaren 300 Hema’s in Duitsland openen.

Bron: NRC, 04-02-2003

.
Vegetarisch?

Volgens de European Vegetarian Union zijn er in Duitsland zo’n 2,9 miljoen vegetariërs, zo’n 3,62 % van de bevolking. Maar in een recente enquête gaven zo’n 7,7% van 1500 ondervraagden aan geen vlees te eten. Ter vergelijking: De meeste vegetariërs in Europa wonen in Engeland (7,2 % van de bevolking), Nederland is goede derde met 1,5 % van de bevolking. Anders dan je zou denken zijn er in Duitsland dus twee keer zoveel vegetariërs dan in Nederland!

Brood – daar zit wat …. eh… anders in!

Het standaard Duitse brood is zuurdesembrood. Dat is donker brood, dat door het zuurdeeg lang houdbaar is, en een stevige eigen smaak heeft. Het is vooral geschikt voor hartig beleg, want de combinatie met hagelslag levert een gevaarlijke chemische verbinding op, althans zo leek het wel, toen ik dit als klein kind eens per ongeluk probeerde. Als je er niet van houdt, dan wijk je met plezier uit naar de vele soorten harde broodjes. Die heten Brötchen, in Zuid-Duitsland echter Semmeln en in Berlijn en Hamburg heten ze Schrippen. ‘T is maar dat je het weet. Verder heb je natuurlijk in Duitsland ook massa’s soorten brood, maar vaak dus met zuurdesem.

Broodbeleg

Al het broodbeleg wat wij kennen kun je in Duitsland ook krijgen, maar pindakaas en hagelslag zul je vrijwel nooit als broodbeleg tegenkomen. Hagelslag wordt als taartversiering gebruikt.

Maaltijden

Bij de warme maaltijd drinkt men meestal iets van bronwater of vruchtensap, soms ook een biertje. Melk bij het eten drinken is typisch voor Nederland. Anders dan in Nederland eet men vaak tussen de middag warm. De kinderen vaak op school, de ouders op het werk.

Hiermee haal ik misschien de woede van menig Nederlandse café- of restaurantbaas op mijn hals, maar het is echt waar. In Duitsland eet je buiten de deur goedkoper en beter. Een hoofdgerecht boven de 15 Euro vindt men in Duitsland veel te duur . Een pizza boven de 7 Euro ook. En dan hebben we het niet over kleine porties en krom bestek, maar over een verzorgde sfeer en lekker eten.

Traditionele gerechten

De traditionele keuken biedt een goed beeld van de grootte van het land: Van Noord tot Zuid heb je de meest uiteenlopende gerechten. Het is een vooroordeel dat men alleen grote Würste en Braten (stukken gebraden vlees) in plassen vet verorbert. Wij eten immers ook niet altijd stamppot en snert… Maar deze traditionele gerechten zijn inderdaad deftig (het Duitse woord voor stevig), omdat ze stammen uit de tijd dat mensen zwaar lichamelijk werk deden en zulke stevige kost ook nodig hadden. Enkele traditionele gerechten zijn Königsberger Klopse en Kasseler im Blätterteig.

Dit zijn Klöße, ook wel Knödel genoemd. Het zijn een soort bolletjes van aardappel, brood, griesmeel of een ander soort deeg. Soms worden ze gevuld met paddestoelen, vlees of groente.

De buitenlandse keuken

Wat voor ons altijd de Chinees was, was voor Duitsers altijd de Griek. Maar tegenwoordig tieren de buitenlandse eetgelegenheden wierig en kun je eigenlijk alles eten. Absolute favorieten om buiten de deur te gaan eten zijn de Joegoslaaf en de Italiaan. Dat heeft ook zo zijn invloed gehad op de manier van koken thuis. Zoals wij in Nederland tegenwoordig ook wel eens shoarma-vlees eten of een pizza. Maar bijvoorbeeld nasi, sateh en bami zul je niet gauw aantreffen in Duitsland, het zijn gerechten die we dankzij onze voormalige kolonie Indonesië kennen.

Water

Water is voor Duitsers belangrijker dan voor ons lijkt het wel. Ze onderscheiden dan ook tussen Mineralwasser, Heilwasser, Quellwasser, Tafelwasser en Trinkwasser. Drinkt een Nederlander gemiddels zo’n 17 Liter mineraalwater per jaar, de Duitser drinkt 97 liter en wordt in Europa alleen nog verslagen door de Belgen en de Italianen. Van al die watertjes heeft mineraalwater het hoogste aanzien en staat in een lange traditie van de gezondheidscultus in Duitsland. De naam is wettelijk beschermd en geldt alleen voor water uit onderaardse bronnen, waaraan hoogstens koolzuur toegevoegd mag worden. (Anders heet het: “stilles Mineralwasser“) Het moet de oorspronkelijke mineraalstoffen,  sporenelementen enz. bevatten. Hoogstens mogen ijzer en zwavel eruit gehaald worden. Tot slot moet het bij de bron gebotteld worden. In Duitsland een “Spa rood” bestellen heeft zelden zin, je ziet het er nauwelijks. Logisch ook wel, want het barst van de Duitse bronnen, zoals Gerolsteiner, Appolinaris, Staatlich Fachingen enz.

Koffie

Koffie is de meest geliefde drank in Duitsland. In 1999 verslonden de Duitsers er zo’n 162 liter per hoofd van de bevolking van. Op de tweede plaats van de geliefde dranken kwam bier, met 127.5 liter per persoon. Duitse koffie is over het algemeen een ander melange dan de Nederlandse en wat sterker gebrand. Veel mensen kopen de bonen bij een koffiewinkeltje van Eduscho of Tchibo en laten ze daar ter plekke vers malen. De koffie is een stuk duurder dan in Nederland.

Bier en alcohol

Kijk op de speciale bier- en alcoholpagina.

Gebak

Voor een echte taartfan is Duitsland een geweldig land. Het barst er van de gebaksoorten en de stukken zijn vaak groter dan bij ons. Maar naar tompoezen en moorkoppen zul je vergeefs zoeken. Veel voorkomende soorten gebak zijn Schnecken, Quarkhörnchen, Plunder, Streuselkuchen, Obstkuchen en uit Oostenrijk overgenomen de bekende Sachertorte, die zijn naam aan het beroemde Weense hotel te danken heeft.

Lekker hartig gebak is de Brezel, een soort grote zoute krakeling, die vers gebakken en nog warm verkocht wordt. Koffie drinkt men niet om half negen na het journaal, maar zo tegen vieren, met een enkele keer een lekker stuk gebak of een schaal koekjes. Het eten van meerdere stukken gebak – de schaal blijft op de tafel blijft staan en verdwijnt niet meteen weer in de koelkast – is niet onbeschoft maar normaal.

Wat kennen ze niet in Duitsland?

Bijvoorbeeld vla, hagelslag, chocolade-letters, frikandellen, kroketten, stoofpeertjes (kennen ze alleen als toetje), cassis, het merk Spa, typisch Nederlands gebak en brood (moorkoppen, tompoezen, stroopwafels).

Bronnen: o.a. Der Tagesspiegel 19.01.2001, 24.06.2001 / Dagmar Dehmer – Gedrehtes Reinheitsgebot. In: Der Tagesspiegel, 15.06.2005 / met dank aan Frau M. Gahr, Berlin