De examens komen er weer aan – ook zo bang voor de grote verschillen? Ik wel. Mijn vwo klas scoort een 7,0 gemiddeld voor het SE en dat gaan ze vast en zeker niet halen voor het CE. Volgens Jaap Dronkers heb ik mijn leerlingen dan slecht voorbereid op het examen. Al eerder is op dit blog hierover gediscussieerd.

Onlangs vond er een conferentie plaats georganiseerd door AOb en SLO waar Dronkers nogal fikse uitspraken deed: 'Lage cijfers voor het centraal examen is het centrale probleem: het verschil is slechts een symptoom van dat probleem. Op die scholen wordt blijkbaar minder goed les gegeven in de algemeen geldige examenstof.'

Wat Dronkers betreft komt er een eis dat leerlingen zowel voor het schoolexamen als het centraal schriftelijk een voldoende moeten halen. 'Het is dramatisch dat het gemiddelde cijfer voor het centraal examen voortdurend daalt’.

In een speciaal voor de conferentie uitgevoerd onderzoek constateert Dronkers op basis van cijfers van meerdere jaren dat scholen en vaksecties vaak ‘een eigen cijfercultuur’ hebben. Goede scholen hebben jaar in jaar uit kleine verschillen tussen de twee soorten examens en vaker relatief hoge cijfers voor beiden. Scholen met weinig toegevoegde waarde hebben veel grotere verschillen tussen de twee examentypen.

Het grootste verschil tussen de twee examensoorten doet zich voor bij vwo-scholen. Gemiddeld geeft een vwo-afdeling 0,57 meer voor het schoolexamen dan het centraal schriftelijk, op de havo is dat maar 0,27. Vakken als Duits, Nederlands en maatschappijleer springen er uit met gemiddeld een schoolexamen-cijfer dat gemiddeld 0,7 punt hoger ligt dan het centraal schriftelijk. Het kleinst (minder dan 0,2 punt) zijn de verschillen bij biologie, scheikunde en wiskunde.

Bij bijna alle vakken zijn er vwo-scholen met een verschil van meer dan twee punten. Een groot en langdurig verschil is volgens Dronkers een goede indicator voor lage kwaliteit bij een vak of zelfs een school.  Alle cijfers per school en per vak zijn hier te downloaden.

Dronkers: 'Mijn hypothese is voorlopig dat er vaker en ingrijpender gecorrigeerd moet worden als minder duidelijk is wat de kern van het vak is. Bij de exacte vakken is dat blijkbaar wel duidelijk, terwijl bij talen die overeenstemming wat wel en niet bij het vak hoort mogelijk kleiner is. Dat maakt de voorbereiding op het examen lastiger en de kans op een hogere verschilscore groter.'

Ik geef dus een taal (Engels) en weet precies wat wel en niet bij het vak hoort maar toch zie ik grote verschillen omdat de vaardigheden totaal anders zijn. Mijn vwo-ers hebben hun boeken goed gelezen en krijgen daar een goed cijfer voor, ze leren hun literatuurgeschiedenis, schrijven een aardige brief, scoren redelijk voor hun luistertoets, doen hun mondelijk goed maar ik vrees dat ze voor het CE niet die 7 gemiddeld gaan scoren.

Daarvoor zijn de leesopdrachten die ze moeten doen te ingewikkeld; het zijn een veredeld soort 'puzzels' waar niet alle leerlingen een goed gevoel voor hebben, ook al begrijpen ze de tekst best aardig die ze lezen. We laten ze oefenen met een leesdossier (extensief lezen) en we oefenen examenteksten maar toch: je weet nooit van tevoren welke onderwerpen aan bod komen en welk idioom leerlingen daarbij nodig hebben. Het is dus elk jaar weer een gok.

Dat grote verschil tussen CE en SE trek ik me dus niet persoonlijk aan! U wel?

8 Reacties op “Verschillen in cijfers SE en CE”

  1. Jan van de Velde zegt:

    Ik (natuurkunde) trek het me ook niet persoonlijk aan: mijn wiskundecollega en ik draaien al jaren samen de vmbo-kadertechniekgroepen van onze school. En ons probleem is omgekeerd: onze (meestal) jongens scoren op hun CE al jaaaren van 0,5 tot zelfs 1,5 hóger dan op hun SE. Een groot deel van het SE loopt parallel aan het CE, voor beide vakken.

    We hebben besloten onze SE-normen niet te gaan verlagen. Onze motivatie: we houden ons aan de syllabus, minder streng gaan beoordelen leidt niet tot hogere SE-cijfers (zesjescultuur), wél tot slordiger werken en een mindere beheersing van de stof en dus tot verlaging van de CE-cijfers. Zo komt er dan ook wel een evenwicht, maar onze slagingspercentages zijn zéér hoog, we hebben dan ook niet het gevoel dat we onze leerlingen nu tekort doen.

    (We werken overigens op een meer dan 95% “witte” plattelandsschool, dat onze jongens goed scoren op -landelijke- examens is niets om ons voor op de borst te slaan. Voor de goede orde: we stemmen geen van beiden PVV)

  2. dorthe zegt:

    ik kan me voorstellen dat bij de exacte vakken het verschil tussen SE en CSE kleiner is omdat er dezelfde stof getoetst werd. Bovendien is het stof die je kunt leren (uit je hoofd). Voor Duits (vmbo) bijvoorbeeld ligt dat compleet anders. Er staat bij de examenseisen omschreven wat er in de SE en wat er in de CSE getoetst moet worden. SE: schrijven, spreken, luisteren CSE: begrijpend lezen.
    Vervolgens krijgen de leerlingen in het CSE teksten voorgeschoteld op die je ze moeilijk voor kunt bereiden. Volgens mij is de laatste jaren het niveau B1 bij de examenteksten vaak overschreden, vooral op de eis dat de inhoud hoort bij de belevingswereld van de leerlingen. Een woestijnralley in hoort er m.i. niet bij…. Bij het nakijken is duidelijk te zien, dat leerlingen beter scoren bij teksten waarmee ze op de een of andere manier een (emotionele) band hebben.
    Maar vooral het feit dat er verschillende vaardigheden getoetst moeten worden in de SE en de CE draagt bij aan het verschil.

  3. Gerard Koolstra zegt:

    Over het onderwerp is veel te zeggen, en is al veel gezegd. Daarom in telegramstijl:
    1] De discussie is een paar geleden bot afgebroken door een politieke ingreep en de opdracht aan de inspectie om geen grote ( meer dan 0,5 pt) verschillen te accepteren. Hieruit is de “escalatieladder” voortgekomen.
    2]Er zijn vakken met een grote inhoudelijke overeenkomst tussen CE en SE (m.n. exacte vakken), en vakken waar bewust is gedifferentieerd, dat maakt vergelijken moeilijk.
    3]Er is nde dioscussie opmerkelijk genoeg weinig aandacht is voor de CORRELATIE tussen SE-cijfers en CE cijfers. De correlatie is kort gezegd een getal (tussen -1 en 1)dat aangeeft in hoeverre leerlingen die (t.o.v. de rest van de groep) goed scoren op het SE dat ook doen op het CE (en omgekeerd). Het is jammer dat de meeste cijferprogramma’s wel gemiddelden geven (en soms een spreidingsmaat) maar niet standaard correlaties berekenen. Via export naar bijv EXCEL is dat trouwens wel eenvoudig te doen. Wanneer er een hoge correlatie is tussen SE en CE cijfers, en de laatste vallen stelselmatig beduidend lager uit, is er reden om te beweren dat de eisen bij het SE wat hoger mogen

  4. Jeanette Oosterom zegt:

    Er waren natuurlijk ook wel gevallen van (dure/privé) scholen waar het verschil extreem was.

    Dan hoefde je bij wijze van spreken slechts je naam in te vullen, en je was alsnog geslaagd.

    Maar, ik blijf het onmogelijk vinden om je leerlingen echt goed voor te bereiden (voor een examen MVT, ik geef Engels), omdat je dus
    1)niet goed weet wat de onderwerpen zullen zijn,
    2)niet echt het leesbegrip wordt gemeten, maar toetsvaardigheid,
    3)het examen achteraf genormeerd wordt
    4)het is MPC en het overgrote deel van de open vragen zijn ook gesloten (wel/niet stellingen)en de enkele open vraag die over blijft, is geen discussie over mogelijk.

  5. Toon van der Ven zegt:

    Dit onderwerp is inderdaad al aan de orde geweest. En na enkele bijdragen verstomt de discussie; daar ben ik zelf ook schuldig aan. Het lukt ons in Nederland best om heel veel leerlingen op een acceptabel niveau voor veel examenvakken te krijgen. Het lukt ons veel minder goed om hun beheersingsniveau op een herkenbare manier te toetsen en te beoordelen, blijkbaar.

    Het beperkte denkkader van Dronkers wordt zelfs door een serieuze krant als Trouw klakkeloos overgenomen en daarmee worden heel wat scholen weer eens als ‘zwak’ gebrandmerkt. En daarmee worden heel wat problemen weer bij de leraar op zijn (haar) bureau gedropt: zorg maar dat het verschil niet te groot wordt.

    Er zijn complete talensecties die van hun directie opgelegd krijgen dat het gemiddelde SE-cijfer niet hoger mag zijn dan het gemiddelde CE-cijfer van et jaar daarvoor. Het heeft even geduurd maar onze onderzoekssubsidie is eindelijk rond. Ik ga ervan uit dat we op basis van dit onderzoek een helder advies aan OCW kunnen uitbrengen: één stap in de richting van een oplossing.

  6. Christien van Gool zegt:

    @Toon
    Mooi als er onderzoek wordt gedaan maar het probleem is niet dat we het beheersingsniveau niet kunnen toetsen – het gaat er om dat tussen de verschillende vaardigheden geen grote verschillen mogen zijn van onze minister terwijl er die bij leerlingen wel zijn (met name bij de talen).
    Verder lopen cijfers tussen SE en CE uiteen door bijvoorbeeld examenstress, dyslexie (veel leeswerk bij alle examens, ook bij de zaakvakken), de hoeveelheid stof etc etc.
    Daarnaast mogen leerlingen best wat harder werken voor hun examens: ik hoorde van een collega dat er leerlingen zijn die voor biologie havo zo’n 4 uurtjes in totaal voorbereiden voor het examen…;-)

  7. P. Van Dijk zegt:

    Ik ben ervan overtuigd, dat men heel goed weet op ministerie en inspectie, dat de examenstof wezenlijk veel smaller van inhoud is bij de talen dan de stof voor het SE. Maar zolang het denken hierover de diepte heeft van het denken van Ton Elias hierover, zal er niets veranderen. Wij hebben besloten het examenblad maximaal in te zetten voor de training op het maken van de teksten met de vragen en de samenvattingen. Alle examens laten we maken vanaf 2006 en vanaf het jaar voor het examenblad wordt er een spellingtoets opgelegd als handelingsbevoegd, die voldoende moet zijn. Zoniet, dan volgt er een herhalingscursus, net zolang tot er een voldoende wordt gescoord. Dat beleid heeft dit jaar al tot aardige resultaten geleid. Wel bloos ik steeds van schaamte als ik in de spiegel kijk en bedenk, hoezeer de aandacht voor creatief schrijven, luisteren, theater en cultuuroverdracht via bijvoorbeeld de literatuurlessen naar de filistijnen wordt geholpen, ook door mij. Je kunt immers niet anders dan uitstralen: de rest doet er niet toe, als je examenvaardigheid maar goed genoeg is. Eindgesprekken over literatuur zitten er niet meer in, kosten te veel onderwijstijd of lestijd, want de statistieken die naar de inspectie moeten zijn belangrijker dan al het andere.

  8. Christien van Gool zegt:

    @P. Van Dijk
    Dit vind ik toch wel erg triest klinken!!

    Wat bedoel je overigens met het examenblad?

Reageer


+ vijf = 10