In Amsterdam is het al tijden een probleem: er zijn teveel brugklasleerlingen die naar een bepaalde school willen. De situatie op gymnasia is veelvuldig in het nieuws: die op mavo en havo scholen iets minder. Hoe erg is het eigenlijk in Amsterdam en is het elders beter geregeld?

Er dreigen grote tekorten te ontstaan, vooral in het havo: 164 vmbo-t-plaatsen, 85 plaatsen op vmbo/havo en 365 havo-plaatsen. In het vwo zijn er juist plekken bijgekomen. Zie een bericht in Parool hierover. Voor veel plaatsen dreigt dus een loting. Er zijn verenigingen voor vrije schoolkeuze opgericht die al jaren ijveren voor vrije schoolkeuze: kijk op de website van de Stichting Vrije Schoolkeuze Amsterdam of van de zustervereniging in Zeist: Vrije Schoolkeuze Zeist .

Wethouder Asscher ziet mogelijkheden voor uitbreiding in onder andere Nieuw- West, waar het gebouw van het opgeheven Islamitisch College leeg staat. Het Spinoza Lyceum wil in Nieuw-West een Daltonschool neerzetten en ook scholen in het stadsdeel praten over een nieuwe school.

Rector Jos Catau van het Spinoza: "Ik kan nog niet in september beginnen. Het moet wel goed gebeuren, met goede leerkrachten en een goed gebouw. En enkele scholen in de buurt staan niet te springen, omdat zij leegloop vrezen."

Scholen zoals het Nicolaas Lyceum en het Fons Vitae die weinig of geen havo-leerlingen toelaten, moeten daar van Asscher meteen mee stoppen. Zij laten op de havo-afdeling vooral leerlingen met een havo/vwo-advies toe. "Dat is toch te dol voor woorden, zo creëer je een probleem," zegt Spinozarector Catau. "Als we de bordjes verhangen en weer leerlingen met havo-advies op de havo aannemen, is het probleem al een stuk kleiner."

Is het zo dat dan het probleem is opgelost? Hoe kan het dat er zoveel plaatsen tekort zijn? Het lijkt me toch al redelijk lang van tevoren bekend hoeveel kinderen er in een bepaald jaar naar het voortgezet onderwijs gaan en waar die ongeveer terecht komen. Basisscholen geven voortgangstoetsen en daar kan op zijn minst een prognose op worden gebaseerd.

Speelt dit probleem ook elders? Is het een kwestie van slechte planning van de gemeente of kunnen scholen hier ook iets aan doen? Mogen scholen niet uitbreiden of willen ze dat niet? Van een vrije schoolkeuze is toch geen sprake als er moet worden geloot voor te weinig plaatsen.

Het Montessori Lyceum Amsterdam heeft inmiddels besloten om uit te breiden. Er zullen het komende schooljaar drie in plaats van van twee mavo brugklassen zijn. Zie hun website

10 Reacties op “Vrije Schoolkeuze in gevaar”

  1. Annet zegt:

    Hoe kan het dat er zoveel plaatsen tekort zijn?
    Vooral doordat de vereniging van schoolbesturen (OSVO) uitbreiding tegenhoudt. In hun “visie” van 2009 komt het woord overcapaciteit 15x voor!? Er is geen rekening gehouden met:
    -stijging van het aantal kinderen
    -stijging van het niveau van de kinderen (minder VMBO b en k nodig, ten gunste van meer HAVO/VWO)
    -1100 kinderen uit buurgemeenten zijn niet meegeteld in de planning voor benodigt aantal plaatsen
    -aanbod wordt niet afgestemd op veranderende vraag: meer behoefte aan vernieuwingsonderwijs (Dalton, Montessori, e.a.), minder vraag naar scholen met een religieuze grondslag.
    De wetgeving staat de stichting van een nieuwe school niet toe als er al een zelfde soort school bestaat binnen een straal van 10 km! Dit probleem speelt in veel stedelijke gebieden. Deze wet moet zsm aangepast worden, zodat een nieuwe school alleen nog hoeft aan te tonen dat er voor hun aanbod voldoende vraag is en dat ze kwaliteit kunnen leveren.
    OSVO houdt vast aan een open systeem. Als je de buitenleerlingen zou meetellen in de planning is dat geen probleem, Amsterdam heeft een regio functie. Nu is het zo dat bijvoorbeeld kinderen van een Dalton-BO uit Nieuw Vennep of Weesp voorrang krijgen op de Daltonschool (Spinoza), terwijl daar zo’n 100 Amsterdamse kinderen (niet-dalton) worden uitgeloot. Het IJburgcollege, de enige VO school in de snel groeiende nieuwbouwwijk trekt met vernieuwend onderwijs veel leerlingen van buiten de wijk (en buiten de stad), waardoor kinderen uit IJburg worden uitgeloot en ver moeten reizen.
    Oplossing: populaire scholen moeten dependances in andere wijken oprichten, zolang wetgeving de stichting van nieuwe scholen in de weg staat.
    Afstand/postcode zou als voorrangscriterium meegewogen moeten worden, zodat kinderen uit de buurt een grotere kans maken om geplaatst te worden dan kinderen die van ver komen.
    De gemeente heeft heel weinig mogelijkheden om in te grijpen.

  2. Christien van Gool zegt:

    @Annet
    Schokkend dat OSVO zo’n slechte prognose afgeeft – wat is hun belang om dat te doen?

    Daltonschool of andere vernieuwingsscholen: willen die niet een dependance starten waar de kinderen zitten? Dat lijkt dan de simpelste oplossing. Kan dat? Er moet toch snel te zien zijn of het op termijn loont om een dependance te starten als je kijkt naar demografische gegevens.

  3. Marieke zegt:

    In Nijmegen speelt het ook. Ouders uit de regio verkiezen de scholen in de stad boven de scholen op het platteland en dat leidt in Nijmegen tot uitlotingstaferelen. Ik zit niet goed genoeg in de materie om te weten waarom de Nijmeegse scholen wijd en zijd zo’n aantrekkingskracht uitoefenen.

  4. Christien van Gool zegt:

    @Marieke
    Waarschijnlijk omdat er in de regio weinig vernieuwingsscholen zijn (Montessori, Dalton) – dat is in Amsterdam ook het geval. Maar ik ken de situatie daar zelf ook niet goed genoeg.

  5. Estevan Veenstra zegt:

    500 kinderen in Amsterdam die niet geplaatst worden op de school van hun voorkeur. Sterker nog, na de eerste lotingsronde zijn waarschijnlijk de scholen op de keuzeplaatsen 2 t/m 10 ook al gevuld. Dat betekent dat een kind terecht komt op een school waar hij/zij niet naar toe wil, misschien een school dat erg ver uit de buurt is, misschien een school die niet goed aangeschreven staat en misschien een school die helemaal niet past bij het kind.

    Het moet toch mogelijk zijn om kinderen op een school te plaatsen dit tot hun top 5 behoort. Nu komt het grootste deel van de kinderen op de school van hun eerste voorkeur. De leerlingen die uitgeloot worden moeten genoegen nemen met de restjes, veelal scholen aan de onderkant van hun voorkeurslijstje.

    Schoolleiders samen met politici moeten nu zo snel mogelijk genoeg plekken voor leerlingen in Amsterdam creëren. Verder moet het lotingssysteem onder de loep om de pijn gelijkmatiger te verdelen.

    Ik wens alle ouders van kinderen die uitgeloot worden sterkte en wijsheid toe.

  6. g van der wel zegt:

    Voor vo scholen is een nieuwe school of dependance starten niet makkelijk en zeker risicovol:
    - dependances zijn niet erg efficiënt, het vraagt van kleinere scholen organisatorisch veel om ook nog ergens een kleine dependance te hebben.
    - bouwbudgetten komen van de gemeente
    ombouw van gebouwen vergt bestemmingswijziging dat duurt minimaal maanden zonder eventuele bezwaren
    - overige onderwijsbudgetten komen pas na een paar jaar beschikbaar, men moet dus risicodragend investeren. gemeenten die nu ingrijpen met toezeggingen (IJburg college)nemen risico’s over. het kan nadelig zijn voor de leerlingen die er al zitten omdat het een grote druk legt op de onderwijs capaciteit.
    - veel scholen hebben weinig risicovermogen, als je overmoedig wordt dan kan dan kun je failliet gaan, want de investeringen worden dan niet terugbetaald.
    -locaties waar je gemakkelijker kan beginnen zijn vaker te vinden in wijken waar leerlingen en ouders (en soms ook docenten) geen voorkeur voor hebben.

    U vergeet verder nog wel wat “gevoelige” punten:
    - er zijn aantoonbare kwaliteitsverschillen tussen scholen. Absolute resultaten houden onvoldoende rekening met verschil tussen instroom en uitstroomresultaten, maar kijk maar eens naar de tevredenheidsverschillen van ouders en kinderen op de site schoolvo.nl. Het zou gemakkelijker zijn om de slechtere scholen te dwingen om de kwaliteit te verhogen dan hele nieuwe scholen te starten.
    - Levensstijlen bepalen van alles; er zijn imagoverschillen tussen scholen, die nog jaren nadat de kwaliteit veranderd doorwerken. daarnaast staan sommige scholen in buurten waar “nette” kinderen niet naar toe willen op de fiets.
    - in de grote steden heerst de politiek correctie beleidsvisie dat culturele verschillen geen invloed hebben, terwijl er op allerlei gebieden door burgers blijkens hun keuzes de wens wordt geuit dat zij met hun eigen levensstijl willen omgaan. Gymnasia, vernieuwende schooltype, hockeyclubs zijn daarvan uitingsvormen. Bezoek aan de open dagen van het Montessori lyceum, het IJburg college of Spinoza lyceum (dalton) laten zien dat havo-vwo hoofdzakelijk blank en hoog opgeleide doelgroepen trekken. Deze doelgroep woont niet in Nieuw west

  7. Christien van Gool zegt:

    @G van der Wel
    Ik ben me ervan bewust dat ik de zaken redelijk simplistisch heb voorgesteld maar dat is ook mijn punt: er zijn 600 leerlingen die geen plek hebben op een school naar keuze. Dat moet iemand oplossen! Wat is uw oplossing?

  8. Marieke zegt:

    Soms denk ik dat dit ‘opgelost’ gaat worden door de toelating niet meer te laten bepalen door loting, maar door een financiele drempel. “Voor kwaliteit mag betaald worden”, dat soort slogans. In de zorg is het al gewoon dat men door bijbetalen meer/betere verzorging kan krijgen. Ik kan me voorstellen dat het onderwijs die kant ook op gaat. (En nee, wenselijk vind ik dat niet).

  9. Christien van Gool zegt:

    @Marieke
    Lijkt me echt een slechte ontwikkeling! Ik geloof niet dat marktwerking in het onderwijs een oplossing biedt (ook niet in de zorg trouwens). Kijk naar wat er gebeurt in ROC’s. Maar bestaat zoiets niet al: in ouderbijdragen (en bijkomende kosten als reisjes, excursies etc) zit toch al veel verschil?
    Een echt fundamentele oplossing ligt misschien in wijziging van Artikel 23 zoals de Onderwijsraad voorstelt (zie http://www.onderwijsraad.nl/upload/publicaties/656/documenten/samenvatting-artikel-23.pdf) – ik heb het voorstel nog niet goed bestudeerd; wat ik erover lees stemt niet hoopvol maar ik denk wel dat het in die richting moet/kan.

  10. Marieke zegt:

    Ik ben er ook geen voorstander van, maar inderdaad zie je de betaalde extra’s ook in het onderwijs al ontstaan (hogere ouderbijdrage voor VWO-plus waar de klassen kleiner zijn en het onderwijs uitgebreider, huiswerk- en bijlesinstituten, CITO-trainingen). Ik denk dat deze ontwikkeling niet te stoppen is, zeker niet als ik lees over de gevolgen van de Passend Onderwijs-maatregelen en de plannen om leraren nog langer op de nullijn te houden. Dat levert volgens mij een verdere achteruitgang van de kwaliteit op en het ligt voor de hand dat ouders zullen proberen hun eigen kind daar zoveel mogelijk van te vrijwaren.

Reageer


zeven − = 4