Wouter Tinbergen is de schrijver van onderstaande column: hij probeert ICT op scholen te bevorderen namens Kennisnet en Digischool en moet dan vaak eerst door veel weerstand heen – herkent u zijn verhaal?

ICT-rijker leren invoeren: met Evolutie of Revolutie?

Via Kennisnet en Digischool ben ik afgelopen jaar op veel scholen geweest om samen met docenten te leren werken met Wikiwijs. Dat was, om totaal uiteenlopende redenen, nog niet altijd even makkelijk!
Op één school was er in de 20 minuten lange inleiding van de coördinator ICT alleen maar melding van wat er (nog steeds) niet werkte. Op een andere school zitten docenten op straffe van een vermelding in het dossier aanwezig te zijn. Geef mij dan maar liever 3 VMBO. In iedere groep komt er eerst uiting van de weerstand. Altijd.

Weerstand rondom de verandering, rondom de niet werkende apparatuur, rondom de collega die niet mee wil, rondom het ontbreken van een duidelijke visie, rondom de slechte implementatie, rondom de wachtwoorden ellende etc etc.
En dan heb ik het nog niet eens over iets als de door de school gebruikte ELO, of het gebruik van Wikiwijs of Digischool zelf.

In mijn overtuiging kan ICT een zinvolle aanvulling op het onderwijs zijn. Maar mijn indruk is dat het voor veel docenten lastig is om die verrijking te realiseren. Daar hoeft u het niet mee eens te zijn, maar de vraag kwam op: bereiken we die verrijking het snelst door evolutie of revolutie.

Met mijn eigen ideeën over leren zou ik zeggen: evolutie. Op basis van een behoefte om je onderwijs te verbeteren, zet je als docent steeds betere tools in. ICT kan daar een onderdeel van zijn. En als dat dan zo is: dan ontdek je nieuwe mogelijkheden, bespreek je die met de schoolleiding en voer je ze in, evalueer je die en pas je waar nodig aan.

In de revolutie schakel je in een keer om naar een ander systeem. Maar het opdringen van het gebruik van een tool zonder de waarom-vraag te stellen en te beantwoorden? Als een docent de vraag naar de tool niet heeft, waarom zou hij hem dan gebruiken? Of er mee willen leren werken? Wel worden bij een revolutie de randvoorwaarden vaak sneller gecreëerd: niks geen 3 Digiborden per jaar invoeren, maar in een zomer alle borden vervangen.

Beiden hebben voor- en nadelen. Evolutie gaat langzaam. Revolutie doet pijn. Evolutie is afhankelijk van eigen initiatief. Misschien ben je na 20 jaar docent zijn niet meer in voor verandering? Revolutie betekent dat je elkaar moet aanspreken op gedrag. 

Evolutie is afhankelijk van de persoon. Het ‘borgen in de organisatie’ is dan lastig, want wat als die collega naar een andere school gaat? Revolutie betekent dat er mensen niet meer in het systeem passen. Hoe doe je dat als school? En als collega?

Het is natuurlijk niet zwart-wit en voor mijn gevoel zijn er op veel scholen jaren van evolutie achter de rug, met vrijwillige inzet, eigen initiatieven, kennisvergaring, scholing etc, die nu tot norm worden verheven voor iedere docent op een school.
Dan moeten ‘ze’ ook. 

De evolutie van een subgroep veroorzaakt voor de rest een revolutie. En als dan de kritische massa van voorstanders niet is gehaald… Al dan niet in het management team…. Misschien zit daar de weerstand wel, in het moeten van de grote groep die er nog niet aan toe is. En de weerstand doorbreken, dat is in ieder geval voor mij zeker een gewenste revolutie.

En U, hoe doet u dat? Wilt u op school een evolutie of een revolutie? 

12 Reacties op “Gastcolumn 7 Evolutie of Revolutie”

  1. Marion zegt:

    Ik ben sinds dit jaar van het VO overgestapt naar het HBO. Daar heeft iedere student een eigen laptop mee. Onderwijs wordt gegeven vanuit boeken, artikelen, websites etc, etc. Tijdens de lessen worden de computers, smartboards, digitaal materiaal volop gebruikt. Geen enkel probleem! Ik ben ook vooral verbaasd over het gemak waarmee ik deze overstap gemaakt heb. Ook ik vind het na een paar maanden de gewoonste zaak van de wereld. Wat een verrijking van de mogelijkheden en wat handig! Natuurlijk is het zo dat mijn studenten soms ouder zijn, (hoewel ik ook 17 jarige ex VMBOers en Havisten in de groepen heb)maar ook met hen moet ik afspraken maken over de manier waarop de digitale hulpmiddelen gebruikt mogen worden.
    Kortom, haal op het VO echt de laptops en de ipads in de klas. Doe dit niet alleen met evolutie, maar met revolutie. Breng in kaart welke docenten koud-watervrees hebben en help hen bij het werken met ipads e.d.

  2. Toon van der Ven zegt:

    Interessant betoog, Wouter,

    Ik schaar mezelf ook in de evolutie-school. Vanuit het idee dat nieuwe ontwikkelingen meestal aanvullend zijn, niet puur plaatsvervangend, lukt het volgens mij beter om bestaande pluspunten te koppelen aan nieuwe verworvenheden.

    En sinds Socrates weten we dat de meeste nieuwe ontwikkelingen blijvertjes zijn: hij noemde het schrift een instrument waardoor we zaken vergeten in plaats van onthouden, wat destijds ook juichende comentaren waren op ‘het schrift’. Toch is het schrift, oa dankzij Plato, gebleven.

    Zo ook de ICT-(r)evolutie. Ik ken genoeg collega’s die al die nieuwigheden vluchtig en triviaal vinden en ik ken er ook genoeg die niet begrijpen dat mensen ‘nog met papier werken’. De waarheid ligt ongetwijfeld in het midden, en daar voel ik me wel thuis.

    Intussen blijven we rustig doorgaan met werken ‘voor de goede zaak’, ieder op zijn eigen manier.

    Succes, leuk om even aan het denken gezet te zijn.

  3. Marieke zegt:

    ICT-hulpmiddelen kunnen fantastische hulpmiddelen zijn en ik heb er als docente gretig gebruik van gemaakt. Toch heb ik nooit begrepen waarom er zoveel aandacht werd besteed aan ‘de digitalisering van het onderwijs’. Of liever gezegd, ik begreep het wel: er is veel geld mee te verdienen. Maar voor mij zijn en blijven het hulpmiddelen en als zodanig bijzaken. De inhoud van de les is waar het om gaat en dan zal het mij een zorg zijn of de een die inhoud overbrengt m.b.v. ICT-hulpmiddelen, een ander met krijt op een traditioneel schoolbord, de een klassikaal, een ander met individueel zelfstandig werken en weer een ander de leerlingen achter de laptop vandaan haalt om ze face to face met elkaar te laten discussieren.

    Omdat de inhoud voor mij vooropstaat EN omdat ik leerlingen variatie gun, zie ik niets in opdringen van welke werkvorm of welk hulpmiddel dan ook.

  4. Survival of the ICT- fittest « CGO werkt! zegt:

    [...] word ik langzaam maar zeker aardig wat wijzer. Het vervelende is dat ik steeds meer merk dat die digitale wereld  supersnel aan het evolueren is. Laten we hopen dat het management van de onderwijswereld dit snel in de smiezen krijgt. [...]

  5. Willy Weijdema zegt:

    Ook ik vind dit een interessant betoog. Eerlijk gezegd voel ik wel wat voor de ‘revolutie’: vervang alle borden maar in digiborden in de zomervakantie. Na 20 jaar docentschap niet meer in zijn voor verandering? Ik dacht juist: wanneer gaat er nu eindelijk eens iets gebeuren? Maar ik weet dat het gecompliceerd is. Het beste argument voor het invoeren van ICT-hulpmiddelen vind ik: het maakt je onderwijs zo veel aangenamer en uitdagender. Je mist echt heel veel als je het niet doet.

  6. Harry Baggen zegt:

    In dit kader een mail uit de community Kunst Algemeen:
    Bij ons hebben we een probleem met het nakijken van het centraal schriftelijk eindexamen Kunst Algemeen.

    Wij moeten het op school nakijken (op de computer) en kunnen dit niet thuis omdat dit niet goed zou gaan en veel problemen geeft volgens onze ICT afdeling.

    Gevolg hiervan is dat we alles op school na moeten kijken in tussen uren en na schooltijd en op vrije dagen speciaal naar school moeten komen , dit kost veel extra tijd: Steeds in en uit loggen, reistijd etc.. Plus s’avonds en in het week – end en met Hemelvaart kun je niets doen en tijdens je werkdagen gaan alle lessen gewoon door (op een theorie uur na wat komt te vervallen voor 5 havo maar daar tegen over staat dat je in mijn geval 26 havo 5 leerlingen moet nakijken).

    Mijn vraag aan collega’s die ook Kunst Algemeen nakijken:

    -Hoe kijken jullie de examens na, thuis of op school?

    -Als je het thuis na kunt kijken op je computer of Laptop, gaat er dan wel eens iets mis? Wat dan ? Met het systeem ? en hoe vaak?

    -Als je het examen alleen maar op school na kunt kijken, Wat zijn dan de faciliteiten? Wat is er voor jullie geregeld ?

    Stilte werkplek met eigen computer of Laptop? Vrij roosteren van dagdelen? Compensatie van uren?

    -Hoe gaat het overleg met de 2e correctie? Want thuis zie je dan niets?

    Ik zou het heel fijn vinden als collega’s willen reageren zodat wij zicht krijgen op hoe het op andere scholen gaat. Ook staan we dan wat sterker in het overleg met onze ICT afdeling en schoolleiding.

    Alvast heel hartelijk bedankt!

    Met vriendelijke groeten,

    Maria Jansen

    E-mail: jansen.m@2college.nl

    Docent Beeldende Vorming 2College Durendael in Oisterwijk

  7. Christien van Gool zegt:

    @Marieke
    Helemaal met jou eens – ICT is een middel, geen doel.

    Wat ik me afvraag (ik werk nog niet met een digibord op dit moment) – wordt het onderwijs niet heel erg ‘teacher-centred’ en erg klassikaal als je voortdurend met zo’n digibord werkt? Al die leerlingen die maar braaf naar zo’n bord moeten staren terwijl jij staat te vertellen of dingen laat zien? Het is natuurlijk ook een kwestie hoe je het bord gebruikt maar het gevaar lijkt me zo groot als je zo’n mooi bord hebt waar je alles mee kunt. Leren leerlingen er beter door? Maakt het ze niet erg passief? Wie heeft dit als ‘leerling’ meegemaakt?

  8. Marieke zegt:

    Willy, een probleem is natuurlijk wel dat die digiborden geld kosten. Het moet een school natuurlijk niet verhinderen een ervaren natuurkundige aan te trekken met LD, wanneer dat nodig is. Anders heb je de situatie dat de inzet van hulpmiddelen ten koste gaat van de inzet van essentiele dingen als een ervaren docent.

  9. Willy Weijdema zegt:

    @Marieke en @Christien,
    ICT-hulpmiddelen vervangen geen docenten, maar ze kunnen docenten beter laten functioneren. Een goede docent met een digibord: dat is volgens mij geen ‘one man/woman show’. Je kunt heel interactief met een digibord werken en de leerlingen er zelf veel mee laten doen. Kijk maar naar het Handboek Digibord & Didactiek: je vindt het op http://digischool.kennisnet.nl/community_ne/digibord.

  10. Jan van de Velde zegt:

    @Christien: waar ik (en ik ben op mijn school een voortrekker als het gaat
    om ICT in de lessen) in het evolutiemodel zoals jij dat schetst op
    stukliep is dat ik lesvoorbereidingstijd ging steken in zaken die 
    schitterend zijn voor een digibord maar op een scherm met beamer niet uit 
    de verf komen. En toen had ik twee parallelklassen, eentje 2 x per week in 
    zo'n lokaal met digibord, de andere nooit. Dan ga je rap dat digibord 
    gebruiken als beamerscherm.

     Gezien de budgettaire problemen gaat de "evolutie" zeer traag. 5 jaar na 
    het eerste pilot-digibord hangen er nu een stuk of tien in de school. Er 
    zijn twee collega's die ook specifieke functies van dat digibord 
    gebruiken, en dan nog mondjesmaat. Als het zo gaat vind ik het zonde van 
    geld en tijd.

     Een paar persoonlijke nadelen van de digiborden:
    - Vanwege de centen komt er  zelden de grootste maat. Ik vind de   middenmaat te klein.
    - Ik heb collega's die een kop kleiner zijn dan ik. Ook weer vanwege de
     centen komen er geen in hoogte verstelbare digiborden.
    - Ik heb sowieso een belabberd handschrift. Op een digibord verbetert dat 
      niet, integendeel.

    Wel hebben we in een "Revolutie" 4 jaar geleden wél overal beamers en
    screens gekregen. Vooral met een whiteboard erachter kan ik er een
    heleboel mee. Die worden nu, op een paar volhardende krijtjescollega's na,  door bijna iedereen gebruikt, op zijn/haar manier.
    Een evolutie vind ik dus geldverspilling.
     

  11. Jan van de Velde zegt:

    in dit verband mogelijk interessant:

    http://www.onderwijsbrabant.nl/site/index.php?option=com_content&view=article&id=1124:kpc-komt-met-handreiking-voor-gebruik-digibord&catid=2:voortgezet-onderwijs

  12. Christien van Gool zegt:

    @Jan van de Velde
    Ja, interessant artikel – klinkt bekend. Het digibord wordt dus gebruikt als projectiebord in de meeste gevallen – dat is bij ons ook zo. Wel super handig om meteen iets te kunnen projecteren of op te zoeken en het scheelt heel veel papier! Didactisch toepassen moet nog komen ;-)

Reageer


+ drie = 6