De nieuwe serie Gastcolumns gaat van start – dit keer wordt de spits afgebeten door Theo Last, community-manager van Techniek, die meteen een heet hangijzer bij de kop pakt: de feminisering van het onderwijs. Reakties welkom!


Op de lerarenopleidingen in Nederland barst het van het talent. Een deel van dit talent wordt door het instituut voor Nationale onderwijspromotie (INOP) genomineerd voor De OnderwijsToptalentPrijs

Donderdag 6 oktober vond in het Nationaal Onderwijsmuseum in Rotterdam de prijsuitreiking plaats. De jury, bestaande uit Tim Bartlema, Anne-Will Lucas-Smeerdijk, Monique Marreveld en voorzitter Riet Ogink was vol lof over de inzendingen. Het niveau was, volgens de jury, aanzienlijk hoger dan in voorgaande jaren. Ze heeft ondermeer gekeken naar vakmanschap, meesterschap, overdraagbaarheid en niet in de laatste plaats naar het onderzoeksaspect.

De ingezette feminisering van het onderwijs werd duidelijk zichtbaar in de categorie primair onderwijs. Alle genomineerden voor de prijs zijn vrouwen. In de categorie voortgezet onderwijs was de verdeling nog fiftyfifty maar op de meeste lerarenopleidingen zijn de vrouwen tegenwoordig ook al in de meerderheid. Kortom, onderwijs wordt steeds meer een vrouwenaangelegenheid.

In een onderzoek gepubliceerd in Het Onderwijsblad werd de feminisering ook door driekwart van de docenten als een probleem gezien (Sikkes, 2004). Dit omdat het hierdoor bij jongens aan mannelijke rolmodellen ontbreekt, waardoor hun prestaties, houdingen en gedrag negatief beïnvloed worden.

Ook al doen vrouwen het naar mijn idee prima, ik kan mij niet voorstellen dat mannen in het onderwijs geen toegevoegde waarde hebben! (Maar ja, ik ben een man). Het kan niet alleen gaan over het ontbreken van het rolmodel, al speelt dat in mijn beleving zeker een rol. Als vader van vijf kinderen WEET ik dat het verschil maakt. Bovendien ben ik er van overtuigd dat mannen en vrouwen elkaar versterken. Ook in het onderwijs is 1 + 1 = 3. De feminisering van het onderwijs kon wel eens meer kapot maken dan ons lief is.

19 Reacties op “Gastcolumn 1 Feminisering”

  1. Marion zegt:

    Ik ben het hier roerend mee eens. Het is uiteraard fantastisch dat vrouwen in het onderwijs goed vertegenwoordigd zijn, echter een evenwichtige verhouding tussen mannen en vrouwen is van groot belang. Wat mij betreft gaat het hierbij niet alleen om het rolmodel, maar ook om de manier van lesgeven. Meisjes en jongens hebben andere leerstijlen, mannelijke en vrouwelijke collega’s dus ook en kunnen ieder op zijn/haar eigen manier daar mogelijk beter op inspelen. Hoe goed je ook bent als docent, ook wij, man/vrouw hebben onze persoonlijke voorkeurstijlen.

  2. Marieke zegt:

    Ik zie het ook als wenselijk dat de man/vrouwverhouding in het onderwijs evenwichtiger wordt, maar verwacht niet dat de komende tijd veel mannen voor een baan als leraar zullen kiezen. Laten we daarom blij zijn met al die vrouwen: zonder hen was het lerarentekort nog veel groter!

  3. Peter Trompert zegt:

    Onderzocht zou moeten worden welk percentage van de vrouwelijke leerkrachten in deeltijd werkt. Ik vermoed het merendeel. Het kostwinnerschap voor een gezin speelt bij hen een minder grote rol. Naar mijn inschatting hebben mannelijke leerkrachten vaker een 1FTE baan juist van wege dit kostwinnerschap. De onderwijswereld is om die reden in de ogen van jonge carriereplanners waarschijnlijk nog altijd minder aantrekkelijk (salarishoogte,werkdruk,etc.)dan de wereld buiten het onderwijs. Om meer mannen voor het onderwijs te interesseren, wat inderdaad nodig is, zal het vak aantrekkelijker gemaakt moeten worden.

  4. Christien van Gool zegt:

    @Peter
    Ik snap niet zo goed wat het al dan niet in deeltijd werken van vrouwen voor invloed kan hebben op jonge (mannelijke) carriereplanners. Mannen kunnen toch gewoon fulltime werken in het onderwijs als ze dat willen?
    Of bedoel je dat salarissen laag zijn omdat het vrouwen niet echt interesseert wat ze verdienen?

  5. Christien van Gool zegt:

    Misschien interessant bij dit onderwerp: een uitzending van Zembla (wel uit 2007 maar nog steeds actueel)http://zembla.vara.nl/Afleveringen.1973.0.html?&tx_ttnews%5Btt_news%5D=2634&cHash=b1841acf8643b05a869063f6a0952f97

  6. Theo Last zegt:

    Wellicht dat de feminisering van het onderwijs vooral bij de lerarenopleidingen is begonnen. Zijn de opleidingen wel voldoende toegesneden op wat bij mannen past. Het eindeloos reflecteren, verslagen maken,…. Haken bij deze wetenschap al veel mannen af?

  7. Christien van Gool zegt:

    @Theo
    Zou best kunnen dat het daar al begint! Maar hoe zit het dan met de universitaire lerarenopleidingen – waarom bestaan die amper meer? Ik ben er niet zo in thuis – zijn er hier mensen die in die sectoren lesgeven en er iets over kunnen zeggen?
    Volgens mij zijn er lerarenopleidingen waar het competentiegerichte leren flink op zijn retour is – zou dat betekenen dat de sector dan weer aantrekkelijker wordt voor mannen?

  8. Marieke zegt:

    @Christien Je ziet het nu al in onderzoeken: leraren hechten niet zo aan een hoger salaris. Ik denk zeker dat dat komt doordat velen geen kostwinner zijn. En omdat zij dus m.b.t. salaris niet met de vuist op tafel slaan, zul je degenen voor wie het salaris belangrijker is, omdat hun gezin er afhankelijk van is, niet voor het onderwijs weten te werven. En dat zijn in Nederland nu eenmaal meestal de mannen. Vicieuze cirkel, die volgens mij wel doorbroken kan worden hoor als we maar willen.
    Los van arbeidsvoorwaarden denk ik dat ook de omvorming van de school als kennisinstituut naar zorginstelling c.q. kinderopvang (ja nu chargeer ik, maar mijn punt is waarschijnlijk wel duidelijk) het beroep minder aantrekkelijk heeft gemaakt voor mannen.

  9. Christien van Gool zegt:

    @Marieke
    Nee, klopt! De meeste collega’s hebben geen idee van salaris of arbeidsvoorwaarden etc. Verdiepen zich er ook niet in. Ik moet zeggen dat het er ook niet eenvoudiger op is geworden. Ik kan me de tijd herinneren dat er in het vakbondsblad elk jaar een staatje werd gepubliceerd (per bevoegdheid: 1e graads, 2e graads etc) en dan je leeftijd en het salaris dat daar bij hoorde. Dat was nog eens overzichtelijk: je kon precies zien waar je recht op had en of je salaris klopte. Nu zitten er heel veel verschillen tussen salarissen en is het lastig om te controleren of je salaris klopt en of je krijgt waar je recht op hebt. De organisaties zijn ook te groot om even bij personeelszaken binnen te lopen en vragen te stellen – ze kennen je ook niet als je belt.
    Hoe kan dit verbeteren??

    Je andere punt: van kennisinstituut naar kinderopvang – dat is een lastige – trekken wij als vrouwelijke docenten die zorgtaak misschien iets teveel naar ons toe?

  10. Marieke zegt:

    Dat weet ik niet, we krijgen het ook gewoon over de schutting gekieperd vanuit Den Haag. Eigenlijk zouden we een deel van het budget van Volksgezondheid moeten opeisen ;-)

  11. Teja Bodewes zegt:

    Er is voor wat betreft de focus van ons beroep wel een kentering gaande. De Wet Beroepen in het Onderwijs (beter bekend als de Wet BIO) wordt herijkt. In het conceptvoorstel dat er nu ligt heeft een behoorlijke verschuiving plaatsgevonden. Daar waar in de huidige wet de vakinhoud ondergesneeuwd was door een heel pakket gedragsvaardigheden, heeft nu de vakinhoudelijke bekwaamheid weer een prominente plaats gekregen. Een goede zaak lijkt me, want deze wet is ook een leidraad voor de lerarenopleidingen. Maar wellicht kunnen de omschrijvingen nog beter en scherper. Iedere leraar kan via de site http://www.onderwijscooperatie.nl (klik op bekwaamheid) zijn mening geven.
    Maar daarnaast moeten natuurlijk ook de primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden verbeteren. Er is nu inderdaad een categorie hoogopgeleide mensen die het onderwijs verlaat of er simpelweg niet eens aan begint.

  12. Francisca zegt:

    @ Christien 4
    Natuurlijk kunnen mannen fulltime werken in het onderwijs, maar de weg ernaartoe is wel erg lang. Iedere beginnende docent moet het doen met een parttime baan en zien dat hij er in de loop van de jaren uurtjes bij krijgt. Of een fulltime aantal uren bij elkaar sprokkelen op verschillende scholen.
    Niet erg aantrekkelijk als je in het bedrijfsleven gewoon met een fulltime baan kunt beginnen.

    @ Theo 6
    Ja, mijn zoon, die op de PABO zit doet het goed tijdens zijn stages, maar kan zich er niet toe zetten al die reflecties te maken en loopt daar volledig in vast. Bijna alle jongens van zijn jaar zijn al gestopt. Dus jongens die wat in het leraarsvak zien, lopen vaak vast op de huidige opleidingen.

  13. Christien van Gool zegt:

    @Francisca
    Triest om te horen over die PABO!! Wordt dit door meer mensen herkend en zo ja, waarom gebeurt er dan niets??

  14. Frank Jongbloed zegt:

    Tja. Ik was de enige man in mijn klas op de spw en later ook op de pabo. En niet eens homo. Nu ben ik de enige meester op school. Of kinderen anders op mij reageren? Omdat ik man ben? You bet! Ouders ook, trouwens.

    Jongens vooral. Bekijk het maar eens andersom. Als een meisje in groep 8 maandverband nodig heeft, stapt ze veel liever naar de juf dan naar de meester. Jongens hebben ook zo hun zaken waarmee ze veel liever naar de meester gaan dan naar de juf.

    Maar goed. De lerarenopleidingen. Eigenlijk is het wel grappig. De regering zet in op economische vooruitgang en dat merk je in het onderwijs. Rekenen, taal, spelling. Dáár moet in geïnvesteerd worden.

    Dus we slaan de jongens en de meisjes met die vakken om de oren. Jongens zijn competitief. Dus wat willen die? Economisch vooruitgaan, zoals ze het op school geleerd hebben. Kiezen ze dan voor de pabo? Hahaha. Nee.

  15. Christien van Gool zegt:

    @Frank
    En zou het wel moeten volgens jou?

  16. Janneke van Mens zegt:

    Lees het tijdschrift voor Genderstudies dat in december 2011 verschijnt over opvoeding en onderwijs. Dan blijkt dat de jongens-meisjesverschillen helemaal niet zo groot zijn als veel mediaberichten ons willen doen geloven en dat de rol van de leerkrachten (m/v) anders is dan je denkt.

  17. Christien van Gool zegt:

    @Janneke
    Je maakt ons nieuwsgierig! Wat voor geweldig nieuws is er dat wij niet weten? En hoe denk jij dan dat ik denk over de rol van de leerkracht?

  18. Steef Steeneken zegt:

    Ik werk op de lerarenopleiding NHL, afdeling Exacte Vakken. We kunnen tegenwoordig beter spreken van een leraressenopleiding. Ook bij exacte vakken nemen de dames tegenwoordig een vooraanstaande positie in. Zij studeren beter, halen hogere cijfers en studeren eerder af. Ook de ‘betere’ posities binnen onze lerarenopleiding worden bekleed door vrouwen. Management verloopt vlotjes en gestroomlijnder. Kortom, de maatschappij wordt straks helemaal overgenomen door vrouwen en dus niet alleen het onderwijs. Lijkt mij een prima ontwikkeling. En wat doen de jongens? Gamen, feesten en met hun mobieltjes spelen. Zal wel weer aan de ontwikkeling van de hersenen liggen. Misschien helpt de invoering van de dienstplicht een handje.

  19. Tim Hinterding zegt:

    Van de bijna 90 basisscholen, waar ik als Bikkunstenaar workshops cultuureducatie heb gegeven, zijn grof gesproken slechts 10 – 15% mannelijke docenten. Opvallend vind ik het, dat op Nederlands Hervormde-, Christelijke- en Gereformeerde basisscholen de mannen ruimer zijn vertegenwoordigd.
    Daarnaast valt het mij op dat er in de onderbouw zelden mannelijke docenten te vinden zijn.
    Meestal tref ik de enige mannelijke docent aan in groep 8.

Reageer


− drie = 3