Lastige klassen

We kennen er allemaal wel een paar: lastige klassen. Een taboe onderwerp volgens een artikel in het AOb blad (Onderwijsblad nr  19). Vooral in het voortgezet onderwijs. Volgens de deskundige die men aan het woord laat, komt dit vooral door de ´heilige klassencultuur´: veel docenten hebben een eigen lokaal waar nooit iemand komt kijken.
Dat klopt: vooral in het voortgezet onderwijs kom je dat tegen. Al die docenten in hun eigen koninkrijkje waar zich van alles afspeelt waar niemand zich mee bemoeit. Als alles goed loopt, is dat geen probleem, maar als je een klas hebt waar het niet goed loopt, schamen de meeste docenten zich daar voor. Ook schoolleidingen ontlopen meestal dit soort klassen. Ze vinden het gênant om zich ermee te bemoeien. Terwijl het bespreekbaar maken van zo´n situatie al een hoop kan oplossen.

Het gekke is dat in een lastige klas alles verkeerd loopt.  Waar je normaal gewoon rust hebt, heerst er in zo´n klas wanorde en reageer je daar precies verkeerd. Ik heb eens een 3havo klas gehad die niet liep. Alles werd er ter discussie gesteld en dat kwam vooral doordat de eerste les niet goed liep. Er zaten een paar leerlingen in die ik vanaf het begin verkeerd tegemoet trad. Vooral omdat men me voor die leerlingen had gewaarschuwd. Ze merken dan dat je hen anders behandeld en gaan meteen in de contramine. Alles wat ik deed, maakte het alleen maar erger. En het is me dat jaar niet gelukt om die klas onder de knie te krijgen.

Vorig jaar had ik ook zo´n klas: binnen de kortste keren was er onrust. Het gekke is dat het niet uitmaakt hoe lang je in het onderwijs zit: je zou denken dat je na jaren weet hoe je moet lesgeven. Maar het blijft toch iedere keer weer hard werken om een relatie op te bouwen met een klas. Maar heb je eenmaal een goede toon te pakken, dan kun je vaak alles met zo´n klas doen.

Wat wel uitmaakt, is of je al een aantal jaren op dezelfde school lesgeeft. Als je nieuw bent, kost het je een paar jaar voordat je een gevestigde reputatie hebt opgebouwd. Dat heeft ook te maken met het wennen aan alles: als je weet hoe zaken op een school geregeld zijn (wat is de regel voor te laat komen, waar kunnen leerlingen terecht met problemen, wanneer is de mediatheek open, waar zijn de conciërges te vinden en wat regelen die allemaal, waar kunnen leerlingen kopiëren, waar ligt het proefwerkpapier, wat wordt er van je verwacht als je mentor bent etc. etc.), kun je uiteraard meer gezag uitstralen.

Om ergens boven te kunnen staan, moet je als docent zeker zijn van bepaalde zaken. Als je onzekerheid uitstraalt, wordt dat meteen afgestraft. Het zijn allemaal zaken die je wel weet als je al jaren lesgeeft, maar toch kun je elke keer weer in diezelfde valkuil trappen. Dat maakt het onderwijs lastig, maar tegelijkertijd maakt dat het ook weer interessanter: je kunt nooit op je lauweren gaan rusten. 

Het dwingt je als docent om elke keer weer fris en kritisch naar jezelf te kijken. En dat kan geen kwaad. Want ook al is zekerheid een groot goed; een docent die geen onzekerheid kent, is een docent die nooit verder komt. Maar het blijft frustrerend, zo´n lastige klas…

Zijn er collega´s die tips hebben voor lastige klassen?

7 Reacties op “Lastige Klassen”

  1. Paul Goossen zegt:

    Zeer herkenbaar. Het allerergst vind ik dat het nog steeds voorkomt dat jonge dan wel onervaren collega’s deze klassen in de maag gesplitst worden. Zo van: “Dan leer je het goed” of “Dan hoef ik die klas niet te hebben”.

    Een cultuur in de school waarin je er niet over kunt praten staat op nummer 2 van “erg”!

    Het vervelende is dat alles wat in een “normale” klas werkt – dezelfde manier van benaderen, ingrijpen enz. – in een “lastige” klas niet (meteen) werkt. En meestal ben je eerst “te laat” voordat je herstelwerkzaamheden kunt gebruiken. Misschien een paar tips:

    1. Dwars tegen alle “ellende” in: Blijf genadeloos vriendelijk en correct, juist ook als leerlingen het tegendeel van je verwachten. Het is best lastig om rot te (blijven) doen tegen iemand die je de hele tijd aan het helpen is, tips geeft, suggesties enzovoort. De zwakkere en onzekere leerlingen, die beginnen te balen van de rotsfeer in de klas, zullen makkelijker een positieve houding aan kunnen nemen.
    2. Veel rotgedrag komt uit onzekerheid voort. Ga individueel in gesprek met leerlingen.
    3. Na een vervelende les met leerling X of Y. Aan het begin van de les deze leerlingen even op de gang aanspreken en vragen wat voor les het gaat worden, hoe zij er tegenaan kijken enzovoort.
    4. Zoek een aardige collega op die meedenkt!

    Iedereen succes…

  2. Renske zegt:

    Helaas heb ik in de afgelopen jaren (pas 4 jaar aan het werk voor de klas) al kennis gemaakt met ‘lastige klassen’. Gelukkig werk ik momenteel op een school waar een zeer fijne en open cultuur heerst. De deuren staan open en iedereen heeft oor voor elkaars leuke maar ook minder leuke ervaringen. Wanneer een klas ‘lastig’ is, is het moeilijk om uit die spiraal te ontsnappen, wanneer een klas een naam krijgt reageer je al anders. En wat de een lastig vindt, gaat bij de ander nog door de beugel. De ik-boodschap is een goede tip die ik ooit mee kreeg.
    Iedereen krijgt te maken met ‘lastige’ groepen. Er is ook een boekje geschreven, uitgegeven door uitgeverij Garant: de lastige groep.
    Succes allemaal!

  3. Mieke Hollanders zegt:

    Het is en blijft een lastige kwestie maar wat mij altijd heeft geholpen is om jezelf voor te houden dat het gedrag je niet aanstaat. Zo voorkom je dat je echt een hekel krijgt aan bepaalde leerlingen en dan is het eind helemaal zoek. Dan kunnen ze toch niet meer iets goed doen.

    Wat mij ook helpt is de leerlingen het gevoel geven dat je ze niet ziet als leerling maar als mens, dan krijgen ze meer respect voor je.

  4. frank van dijk zegt:

    Deze quote: en het is me dat jaar niet gelukt om die klas onder de knie te krijgen. Het doel om mensen onder de knie te krijgen kun je nog zo goed verpakken in didactisch pakpapier maar ze weten allemaal al heel snel wat voor presenje ern zit. Probeer een eerlijke relatie aan te gaan met spelregels..die duidelijkheid geven maar hartelijk doch streng toegepast worden. Vanaf het begin geen op zichzelfstaande autoritaire macht. Maar welaandacht en interesse voor de groep leerlingen. Dat is wat ze tekort komen. Het onderwijs is een middel tot contact. En het contact moet niet een mddel tot onderwijs zijn.

  5. Christien van Gool zegt:

    @Frank van Dijk
    Wat bedoel je met ‘ze weten allemaal al heel snel wat voor presentje erin zit’? Is me niet helemaal duidelijk.

  6. Docent VO » Blog Archive » Leraar kan slechte start niet goedmaken zegt:

    [...] Bericht Universiteit Utrecht Zie ook de discussie op Weblog Beter Onderwijs Nederland En zie mijn eerdere bericht over Lastige klassen [...]

  7. Joop Boukes zegt:

    Ik ben van mening dat een klas die lastig gedrag vertoont zich ook zo heeft kunnen ontwikkelen. Hier zijn vaak meerdere invloeden bij betrokken. In hoe een klas zich ontwikkelt spelen docenten een grote rol. Vaak wordt een dergelijke klas niet vroegtijdig geconfronteerd met eenduidige en consequent uitgevoerde structuur en regels (en consequenties). Dit heeft een negatief effect op de groepsvorming binnen zo’n klas. Het gedrag dat een lastige klas laat zien roept vaak autoritair of laissez-fair gedrag op bij docenten, terwijl beide vormen dit “lastige”gedrag alleen maar versterken. Lastige klassen (of eigenlijk; klassen die lastig gedrag vertonen) hebben behoefte aan structuur en duidelijkheid. Consequent als docenten(team) duidelijk maken dat eea nu anders gaat gebeuren op weg naar een ordelijke klas heeft beduidend meer effect. Gezond dominant gedrag dat consequent! wordt uitgevoerd levert voor de leerlingen duidelijk en inzichtelijkheid op en dat betekent in hun beleving ook veiligheid. Ik wens alle docenten (en met name in het VO) gezond dominant lesgeven toe op weg naar lesgeven vanuit orde. De “lastige” klas zal het waarderen.

Reageer


een × 4 =