BLOG: de eindsprint 2

Vorige week ben ik gestart met een blogserie over de eindsprint naar een goed eindrapport. Ik heb het toen gehad over het maken van een haalbare planning…
Als die planning eenmaal gemaakt is, begint het echte werk. Voor de laatste toetsweek moeten vaak grote hoeveelheden leerstof worden geleerd én dus lange lappen tekst.
Veel leerlingen vinden het lastig om dat goed aan te pakken en ze weten ook niet zo goed hoe ze bijvoorbeeld een goede samenvatting kunnen maken van de leerstof.. Terwijl deze vorm van actief met de leerstof bezig zijn wel heel erg goed is.
Om uw leerlingen daarmee wat op weg te helpen hebben wij voor u een mentorles over het maken van een goede samenvatting.
Wellicht een idee om deze les in één van uw komende mentoruren te gebruiken?!

Mijn ervaring is dat leerlingen in eerste instantie denken dat een samenvatting maken alleen maar verschrikkelijk veel tijd kost. Maar als ze eenmaal weten hoe ze het moeten doen, vinden ze het juist heel erg prettig om met (zelfgemaakte) samenvattingen te werken…
Hopelijk ervaart u hetzelfde! Ik hoor het graag van u!

Actief leren – leren van teksten

Geschreven door Patricia Hendrikx

Waarom een samenvatting maken?

Er zijn verschillende manieren om actief bezig te zijn met de leerstof. Het maken van huiswerk is een begin. De leerstof is al eens doorgenomen; de stof is gelezen en opdrachten zijn gemaakt. We zullen nu kijken naar het samenvatten van teksten, dat wil zeggen het samenvatten van een tekst in een leerboek en het samenvatten van een artikel.

Allereerst gaan we kijken naar het samenvatten van een tekst in een leerboek. In de meeste schoolboeken wordt aan het eind van het hoofdstuk al een beknopte samenvatting gegeven. Leerlingen hebben de neiging om deze samenvatting over te nemen en denken daarmee de kern uit de tekst te hebben geleerd. Zij maken daarin een vergissing, het gaat niet om de samenvatting zelf maar het samenvatten op zich.

Volgens de Piagetiaanse benadering leert een persoon door telkens een nieuw equilibrium (evenwicht) te vinden tussen ‘zichzelf’ en ‘zijn omgeving’. ‘Leren en ontwikkelen’ komt tot stand door de aanpassingsprocessen Assimilatie en Accomodatie. Deze twee processen lopen door elkaar heen.

    Assimilatie: nieuwe informatie wordt ingepast in al bestaande kennis. Je brengt bijvoorbeeld losse onderdelen van de leerstof samen in een breder conceptueel raamwerk.
    Accomodatie: bestaande kennis wordt aangepast op nieuw verkregen informatie.

Het samenvatten stimuleert de aanpassingsprocessen. Door samen te vatten wordt de leerstof ingepast in wat de leerling al bezit aan kennis en vaardigheden en/of bestaande kennis wordt aangepast. Een samenvatting is daarom ook heel persoonlijk. Ieder persoon heeft zo zijn eigen kennis en vaardigheden opgedaan, waardoor een samenvatting kan verschillen tussen leerlingen onderling.

 

 Wat is een samenvatting?

  • een verkorte weergave van de leerstof

  • in eigen woorden opgeschreven

  • brengt structuur aan in de leerstof door onderscheid te maken tussen hoofd- en bijzaken

  • een uitstekend hulpmiddel om kennis goed op te slaan in het geheugen

  • helpt de leerling de leerstof actief te beheersen, dat wil zeggen de leerstof te begrijpen en toe te passen in andere situaties.

 

 Hoe maak je een samenvatting van de leerstof?

Voorbereiding voor het schrijven van een samenvatting:

  • Verken de tekst.

  • Lees de kopjes en zet ze in een overzicht (maak er bijvoorbeeld een rijtje van).

  • Bekijk hoeveel alinea’s er zijn.

  • Elke alinea begint of eindigt vaak met een belangrijke zin. Ga op zoek naar deze zinnen.

  • Zoek belangrijke woorden die je niet begrijpt op.

  • Noteer vetgedrukte woorden op een apart vel.

  • Lees de samenvatting achterin het hoofdstuk door.

  • Maak een samenvatting van de leerstof.

  • Maak een samenvatting van je eigen geschreven samenvatting.

Om het samenvatten te oefenen kunt u uw leerling de volgende opdracht geven. De leerling moet een tekst samenvatten aan de hand van een stappenplan. Bij het nakijken van de samenvatting is het het allerbelangrijkst om te letten op de structuur, die de leerling heeft aangebracht in de samenvatting. De inhoud is in de eerste poging minder belangrijk. Heeft de leerling de titel, paragrafen en tussenkopjes genoteerd (en eventueel gemarkeerd)? Heeft de leerlingen een overzicht gemaakt van moeilijke en/of vetgedrukte woorden? Heeft de leerling hier nog iets extra’s mee gedaan? Bijvoorbeeld eigen kennis, voorbeelden, verbanden bij deze woorden gezet? Als de leerling letterlijk zinnen overschrijft uit de tekst, remt u dit dan niet af. De leerling is nog op zoek naar de kern. U kunt de leerling het beste adviseren om in de samenvatting de kern te markeren en opnieuw een samenvatting te schrijven. Help de leerling door tips te geven als ‘wat weet je zelf al over het onderwerp? Je kunt je eigen kennis ook in de samenvatting zetten’. Zoveel mogelijk complimenten geven voor wat goed gaat. De opdracht: Opdracht samenvatten leerstof uit een leerboek 

 Hoe maak je een samenvatting van een artikel?

Om een tekst goed te begrijpen, om de gedachtegang van de auteur goed te volgen, is het belangrijk om de hoofdgedachten uit een tekst te herkennen en deze met elkaar in verband te kunnen brengen.

 

Lees verder »