BLOG: de eindsprint 2

Vorige week ben ik gestart met een blogserie over de eindsprint naar een goed eindrapport. Ik heb het toen gehad over het maken van een haalbare planning…
Als die planning eenmaal gemaakt is, begint het echte werk. Voor de laatste toetsweek moeten vaak grote hoeveelheden leerstof worden geleerd én dus lange lappen tekst.
Veel leerlingen vinden het lastig om dat goed aan te pakken en ze weten ook niet zo goed hoe ze bijvoorbeeld een goede samenvatting kunnen maken van de leerstof.. Terwijl deze vorm van actief met de leerstof bezig zijn wel heel erg goed is.
Om uw leerlingen daarmee wat op weg te helpen hebben wij voor u een mentorles over het maken van een goede samenvatting.
Wellicht een idee om deze les in één van uw komende mentoruren te gebruiken?!

Mijn ervaring is dat leerlingen in eerste instantie denken dat een samenvatting maken alleen maar verschrikkelijk veel tijd kost. Maar als ze eenmaal weten hoe ze het moeten doen, vinden ze het juist heel erg prettig om met (zelfgemaakte) samenvattingen te werken…
Hopelijk ervaart u hetzelfde! Ik hoor het graag van u!

gedachtes voor de kerstvakantie

In het onderwijs worden leerlingen voorbereid op hun toekomst. Maar de maatschappij verandert en dus hebben leerlingen straks misschien andere kennis en vaardigheden nodig…
De Rijksoverheid wil hierover in gesprek gaan met onderwijsprofessionals, maar ook met ouders én leerlingen. Via http://www.onderwijs2032.nl kunnen mensen hierover de dialoog met elkaar aangaan. Dat moet dan uiteindelijk leiden tot een nieuw curriculum en nieuwe kerndoelen…

Uiteindelijk wil iedere docent of mentor natuurlijk zijn of haar leerlingen voldoende bagage meegeven om straks succesvol te kunnen zijn. Ik merk, ook in mijn werk, dat veel ouders, leerlingen én vooral ook docenten op dit moment nog heel erg bezig zijn met toetsscores op specifieke kennis en vaardigheden.

Nu heb ik net het boek 'The global achievement gap' van de hand van Tony Wagner gelezen en het probleem dat Wagner signaleert is dat we het in het Westen niet gaan redden met hogere toetsscores, terwijl dat wel precies is waarop westerse overheden zich blindstaren.
We gaan het in de wereld niet redden als we ons beperken tot het aanleren van zoveel mogelijk feitenkennis en als we onze energie blijven steken in het dresseren van kinderen tot hoge scoorders op gestandaardiseerde toetsen. Op dat vlak zullen we het nooit winnen van de Aziaten, die zich even goed die kennis kunnen eigen maken en vervolgens hun werk voor een veel lager loon zullen uitvoeren dan wie ook in het Westen.

Wagner stelt dat wij westerlingen ons in de wereld kunnen onderscheiden met dat wat Wagner de "7 survival skills" of "21st century skills' noemt.
Die omvatten:
1. kritische reflectie
2. samenwerken
3. aanpassingsvermogen
4. proactiviteit en ondernemerschap
5. effectieve communicatie
6. analytisch vermogen
7. nieuwsgierigheid en verbeeldingskracht.

Wat we nodig hebben zijn proactieve, zelfsturende professionals die het gesprek aangaan met mensen die anders tegen de dingen aankijken zodat ze elkaar kunnen helpen de beste oplossing te vinden voor problemen die ze in hun werk tegenkomen. Mensen die hun visie helder onder woorden weten te brengen zodat ze er met anderen over in gesprek kunnen gaan. Mensen die de dingen niet voor lief nemen maar nieuwsgierig zijn naar hoe het anders en beter zou kunnen.

Onderwijsprofessionals – nu nog vaak de blik niet verder reikend dan de eigen klas – zouden veel meer met elkaar in gesprek moeten gaan over wat goed onderwijs is.  Zogenaamde lerende netwerken waarbij docenten van elkaar zowel binnen als buiten de school kunnen leren én elkaar kunnen uitdagen… Volgens Wagner is samenwerken in dit soort lerende netwerken de enige manier om de effectiviteit van het onderwijs significant op een hoger plan te brengen. 
Het isolement waarin leerkrachten werken staat de ontwikkeling van het onderwijs in de weg.

Wagner verwijst naar het Finse model. Daar vertrouwt de overheid erop dat de denkkracht van de leerkracht het systeem tot optimale ontwikkeling brengt, in plaats van de leerkracht als stemloze uitvoerder van beleid te behandelen. In Finland gaat men ervan uit dat leraren zelf kritisch denken en een visie op onderwijs uitdragen in plaats van enkel maar 'aan de eisen voldoen'

Dus niet méér toetsen en meer goochelen met cijfers, niet meer expertise van buitenaf, niet meer controle – maar meer openheid, meer contact, meer dialoog, meer samenwerking tussen de mensen die onderwijs geven.

Die samenwerking is ook iets wat we willen faciliteren in de community studiebegeleiding.
In onze Linked-in groep kunnen studiebegeleidingsvraagstukken, maar óók tips met elkaar gedeeld worden..

Laten we daar het komende kalenderjaar met zijn allen gebruik van maken!

Ik wens alle communityleden een heerlijke kerstvakantie om lekker tot rust te komen, te bezinnen en inspiratie op te doen voor een fantastisch nieuw onderwijsjaar!

Startschot voor de eindsprint

Na de meivakantie gaan de schoolweken korten. Het eind van het schooljaar komt snel dichterbij en sommige leerlingen staan er (nog) niet goed voor…
Met goed en gedegen werk in de laatste schoolweken kunnen ze wellicht over naar het volgende leerjaar, maar daarvoor is het belangrijk dat ze een goede planning maken. De meivakantie is een prima moment om hiermee aan de slag te gaan. Samen met uw leerling kunt u zo'n langetermijnplanning  maken. Bij het lesmateriaal in deze community vindt allerlei materiaal wat kan helpen bij het maken van zo'n planning. U kunt daarbij denken aan een invulbestand voor een langetermijnplanning, maar ook een prioriteitenschema en een schema om alle leerstof overzichtelijk in op te schrijven.

 Een langetermijnplanning maken gaat doorgaans in zeven stappen:

1. leerstof verzamelen
2. lijstjes maken van wat er exact geleerd moet worden voor ieder vak
3. de tijd inventariseren
4. prioriteiten stellen
5. aanpak bepalen (hoe kun je de toetsen het beste voorbereiden)
6. de leerstof verdelen over de beschikbare tijd.
7. evalueren of de planning haalbaar is en waar nodig aanpassen.

De komende periode zullen we in deze community opdrachten plaatsen die van pas komen bij de eindsprint van uw leerlingen!

 

 

Omgaan met faalangstige leerlingen

 Faalangst is de angst te mislukken in situaties waarin iemand wordt beoordeeld of denkt te worden beoordeeld. Faalangst is de angst om te falen of tekort te schieten, de angst om niet aan bepaalde verwachtingen te kunnen voldoen. Faalangst kan voorkomen bij cognitieve taken, sociale taken en motorische taken. De kern van faalangst is het verlies van concentratie op het moment dat je moet presteren.

Dit verlies is een gevolg van de aanmaak van een overdosis adrenaline, het hormoon dat mensen aanmaken als ze stress hebben. De adrenaline zorgt ervoor dat het lichaam de boodschap krijgt om te vechten of te vluchten.
Dat zorgt voor een sterk verminderde bloedtoevoer naar de hersenen. Niet de toets of activiteit zelf zorgt voor de overdosis adrenaline, maar wel de gedachten (bijvoorbeeld 'ik kan het niet…') van het kind hierover.

Leerlingen met faalangst hebben, ondanks hun overheersende negatieve verwachting, een sterke behoefte aan positieve verwachtingen van anderen.
Na een volbrachte taak willen zij regelmatig een reactie krijgen. Bij nieuwe opdrachten zijn kinderen met faalangst vaak onzeker en weten zij niet goed hoe zij een opdracht moeten aanpakken. Bij leerproblemen zoals dyslexie, beelddenken, ADHD, enz. kan faalangst worden ontwikkeld. Een faalangstige is snel uit balans gebracht wanneer de sfeer thuis, in de klas of op het werk minder goed is.

Faalangst helemaal wegnemen is niet te doen. Wel zijn er inmiddels diverse faalangstreductietrainingen waarin leerlingen leren hun faalangst beter de baas te worden.

Ook u als docent/begeleider kunt uw leerlingen hierbij helpen. Hieronder een aantal tips en trucs van drs Ard Q. Nieuwenbroek.

- Zorg ervoor dat leerlingen zich veilig voelen in de les en dat de les overzichtelijk en gestructureerd is. Zorg ook voor duidelijke regels die bij de leerlingen ook bekend zijn.

  - Vermijd zoveel mogelijk sarcastische, kwetsende en vernederende opmerkingen tegen leerlingen.
- Ga bij een slecht resultaatn iet meteen uit van veronderstellingen als 'Je hebt het zeker weer niet geleerd'
- Probeer kritiek in positieve zin te leveren.
- Mondelinge beurten zijn faalangstbevorderend. Natuurlijk mogen ze gegeven worden, faalangstige leerlingen moeten hiermee ook leren omgaan. Wel kunt u ervoor kiezen om de leerlingen niet voor het bord te roepen.
- Wees duidelijk naar kinderen dat ze niet in alle vakken even goed kunnen en hoeven te zijn.
- Noteer het huiswerk volledig op het bord en/of op Magister. Laat hierover geen misverstanden bestaan.
- Bespreek van tevoren hoe de stof voor een proefwerk wordt terug gevraagd. Vermeld op het proefwerk zelf alvast hoeveel punten een opgave oplevert.
- Noem faalangst gewoon bij de naam, het is geen taboe!
- Laat een proefwerk nooit een hele les duren! Zorg dat ook een trage leerling nog even de tijd eheft om het werk na te kijken.
- Geef een leerling na een black-out een gelegenheid tot herkansing.
- Probeer leerlingen die niet zo goed met hun faalangst kunnen omgaan te herkennen en praat erover met hen, maar ook met hun ouders.
- Waardeer leerlingen om wie ze zijn en niet om wat ze al dan niet presteren.

Bij 'lesmateriaal' in deze community vindt u oefeningen en tips voor leerlingen met faalangst!

 

 

Uitleg aandachtsgebied Competentie

Competentie

Vakinhoud

Bij vakinhoud is het vak het uitgangspunt. In elk leerjaar worden er bepaalde eisen gesteld aan de leerling. Een leerling moet bepaalde kennis bezitten en vaardigheden beheersen. Toetsmomenten worden gebruikt om te beoordelen hoe goed de leerling functioneert op school.

Bij vakinhoud word een beeld gevormd van behaalde cijfers, de leergeschiedenis en eventuele extra ondersteuning (bijvoorbeeld bijles, studiementoraat, huiswerkbegeleiding, examentraining, enz.).

 

Studievaardigheden

Studievaardigheden zijn methoden die leerlingen helpen om goed bij te blijven met huiswerk en goed voorbereid te zijn op toetsmomenten. Leerlingen die goede studievaardigheden beheersen, studeren vaak gemakkelijker. Voorbeelden van studievaardigheden zijn de agendavoering, de planning, organisatie en leermethoden.

 

Agendavoering

Bij agendavoering kan onderscheid gemaakt worden tussen “informatie verzamelen” en “agenda invullen”. Hoe gestructureerde de leerling werkt in het verzamelen van informatie en het invullen van de agenda, hoe beter de agendavoering is.


Plannen

Plannen is een studievaardigheid die gebruikt wordt om structuur aan te brengen in het werk. Een planning maken helpt de leerling bij te blijven met maakwerk en goed voorbereid te zijn op leerwerk. Om een planning te beoordelen, is het belangrijk om de planning op te schrijven. De planning kan genoteerd worden in de agenda of op een apart blad.

Plannen kan op verschillende manieren. Iedereen heeft daarin zijn eigen stijl. Het is een vaardigheid die met regelmaat gemaakt en geëvalueerd moet worden.

 

Organisatie

Bij organisatie gaat het om de organisatie van schoolspullen, werkplek en taken. Hoe georganiseerde de leerling werkt, hoe beter de de leerling het overzicht kan houden en hoe efficiënter de leerling kan werken.

 

Leermethoden

Bij leermethoden kan onderscheid gemaakt worden tussen het leren voor alfa vakken, gamma vakken en exacte vakken. Elk vak heeft een andere aanpak nodig. Het is belangrijk om zicht te hebben op de verschillen in aanpak.


Leermoeilijkheden

Bij leermoeilijkheden wordt er onderscheid gemaakt tussen leerproblemen en leerstoornissen. Leerproblemen treden op wanneer er onvoldoende stimulatie is in de omgeving of er sprake is van een beneden gemiddelde intelligentie. Men noemt deze ook wel secundaire leerproblemen. De persoon in kwestie vertoont leermoeilijkheden op allerlei vlakken.

Leerstoornissen daarentegen zijn primaire leerproblemen. Leerlingen met leerstoornissen beschikken gewoonlijk over een normale intelligentie. Belangrijke kenmerken van leerstoornissen zijn dat ze persisterend en specifiek zijn. Persisterend houdt in dat de leerling bepaalde leerproblemen altijd met zich mee zal dragen. Middels goede hulpverlening kan de leerling met een leerstoornis voldoende functioneren in het regulier onderwijssysteem, maar problemen kunnen zich altijd voordoen op een specifiek vlak. Het is belangrijk om het leerproces, de didactiek en de leerdoelen aan te passen aan de leerling. Specifiek houdt in dat de stoornis specifiek is voor taal of rekenen.

Voorbeelden van leerstoornissen zijn dyslexie (een opvallend probleem met het leren lezen en/of spellen) en dyscalculie (een verzamelnaam voor uiteenlopende rekenstoornissen).

Vragenlijst aandachtsgebied Competentie

 

Het aandachtsgebied Competentie heeft drie invalshoeken, namelijk vakinhoudelijke kennis en vaardigheden, studievaardigheden en leermoeilijkheden. Studievaardigheden worden verder onderverdeeld in agendavoering, planning, leermethoden en organisatie. Met de vragenlijst krijgt u een beter beeld van de competentie van de leerling.

Vragenlijst voor Begeleiders – Competentie
Toelichting Vragenlijst voor Begeleiders – Competentie

oefeningen aandachtsgebied Competentie – vakinhoud

Bij vakinhoud is het vak het uitgangspunt. In elk leerjaar worden er bepaalde eisen gesteld aan de leerling. Een leerling moet bepaalde kennis bezitten en vaardigheden beheersen. Toetsmomenten worden gebruikt om te beoordelen hoe goed de leerling functioneert op school.

Bij vakinhoud wordt een beeld gevormd van behaalde cijfers, de leergeschiedenis en eventuele extra ondersteuning (bijvoorbeeld bijles, studiementoraat, huiswerkbegeleiding, examentraining, enz.).

Op de community zijn er opdrachten ontwikkeld voor:

Aandachtsvakken

De Communities en Vaklokalen van Digischool bieden specifieke informatie en oefeningen per vak

Profielwerkstuk

Hoe kies ik een onderwerp?

Vragen Opstellen

Tips en Trucs voor het vinden van informatie

Tips voor docenten

Praktische Opdrachten en Presentaties

stappenplan voor het maken van een werkstuk voor leerlingen van de onderbouw

Hoe maak ik een werkstuk? 

Hoe schrijf ik een opstel? 

Hoe schrijf ik een beschouwing en een betoog? 

Hoe gebruik ik de atlas? 

Hoe bereid ik een spreekbeurt voor? 

Hoe schrijf ik een boekverslag?

Toetsvragen

opzet toetsvragen_Inleiding

opzet toetsvragen_Soorten vragen, vraagwoorden, signaalwoorden en sleutelwoorden

opzet toetsvragen_Stappenplan toetsvragen lezen (STL-strategie)

opzet toetsvragen_Vragen bekijken met voorbeelden toetsvragen

opzet toetsvragen_Stappenplan toetsvragen beantwoorden (STB-strategie)

opzet toetsvragen_Antwoorden bekijken met voorbeelden toetsvragen

opzet toetsvragen_Bijlage 1 “Nog meer soort vragen…”

oefeningen aandachtsgebied Competentie – leermoeilijkheden

 

Bij leermoeilijkheden wordt er onderscheid gemaakt tussen leerproblemen en leerstoornissen. Leerproblemen treden op wanneer er onvoldoende stimulatie is in de omgeving of er sprake is van een beneden gemiddelde intelligentie. Men noemt deze ook wel secundaire leerproblemen. De persoon in kwestie vertoont leermoeilijkheden op allerlei vlakken.

Leerstoornissen daarentegen zijn primaire leerproblemen. Leerlingen met leerstoornissen beschikken gewoonlijk over een normale intelligentie. Belangrijke kenmerken van leerstoornissen zijn dat ze persisterend en specifiek zijn. Persisterend houdt in dat de leerling bepaalde leerproblemen altijd met zich mee zal dragen. Middels goede hulpverlening kan de leerling met een leerstoornis voldoende functioneren in het regulier onderwijssysteem, maar problemen kunnen zich altijd voordoen op een specifiek vlak. Het is belangrijk om het leerproces, de didactiek en de leerdoelen aan te passen aan de leerling. Specifiek houdt in dat de stoornis specifiek is voor taal of rekenen.

Voorbeelden van leerstoornissen zijn dyslexie (een opvallend probleem met het leren lezen en/of spellen) en dyscalculie (een verzamelnaam voor uiteenlopende rekenstoornissen).

   Agendavoering  

Leermoeilijkheden – aanpak

oefeningen aandachtsgebied Competentie – studievaardigheden

 

Studievaardigheden zijn methoden die leerlingen helpen om goed bij te blijven met huiswerk en goed voorbereid te zijn op toetsmomenten. Leerlingen die goede studievaardigheden beheersen, studeren vaak gemakkelijker. Voorbeelden van studievaardigheden zijn de agendavoering, de planning, organisatie en leermethoden.

Agendavoering

Bij agendavoering kan onderscheid gemaakt worden tussen “informatie verzamelen” en “agenda invullen”. Hoe gestructureerde de leerling werkt in het verzamelen van informatie en het invullen van de agenda, hoe beter de agendavoering is.

Plannen

Plannen is een studievaardigheid die gebruikt wordt om structuur aan te brengen in het werk. Een planning maken helpt de leerling bij te blijven met maakwerk en goed voorbereid te zijn op leerwerk. Om een planning te beoordelen, is het belangrijk om de planning op te schrijven. De planning kan genoteerd worden in de agenda of op een apart blad.

Plannen kan op verschillende manieren. Iedereen heeft daarin zijn eigen stijl. Het is een vaardigheid die met regelmaat gemaakt en geëvalueerd moet worden.

Organisatie

Bij organisatie gaat het om de organisatie van schoolspullen, werkplek en taken. Hoe georganiseerde de leerling werkt, hoe beter de de leerling het overzicht kan houden en hoe efficiënter de leerling kan werken.

Leermethoden

Bij leermethoden kan onderscheid gemaakt worden tussen het leren voor alfa vakken, gamma vakken en exacte vakken. Elk vak heeft een andere aanpak nodig. Het is belangrijk om zicht te hebben op de verschillen in aanpak.

Op de community zijn er opdrachten ontwikkeld voor:

Agendavoering

Agendavoering I

Agendavoering II

Onhandige agendavoering

Handige agendavoering

Plannen

Planning

Planning (invulbestand)

Planningsschema

 

Huiswerkplanner

Huiswerkplanner

 

Doelen bepalen

Prioriteiten stellen

Prioriteiten-schema

Planmethoden


Praktische tips

Valkuilen

Planmethode special

Planmethode werkbladen

Organisatie

Organiseren – aanpak

 

Leermethoden

 

 

overzicht leermethoden

Huiswerk maken

Informatie onthouden

Verschillende leerstijlen van Kolb

Leerstijlentest Kolb

stampmethode

samenvatten en tekstbegrip 

leren op de computer

mindmappen

hoor- en leesmethode

kaartjesmethode

romanroom leermethode

kaartenbak leermethode

samenwerkend leren

samenvatten

schema's maken en samenhangende hoofdstukken

De 3 E's

Algemene tips

studietechnieken

Huiswerk tips

De 25 beste Studiekring tips

Maakwerk 'weten en kunnen'

Opdracht samenvatten leerstof uit een leerboek

Opdracht samenvatten van een artikel

Hulp bij leerwerk

Hoe maak ik een samenvatting