Zojuist het interview met Toon van der Ven beluisterd. Een mooi pleidooi voor het leren van vreemde talen. Op de vraag wat er gedaan kan worden aan de achteruitgang van examenresultaten voor o.a. Nederlands in het v.o., de 10% slechte docenten en de 5% docenten die de onderwijstijd niet goed benutten, antwoordt hij dat docenten meer aan reflectie zouden moeten doen, zich door scholing meer zouden moeten professionaliseren, dat directies daarvoor tijd vrij zouden moeten maken en duidelijke doelen zouden moeten stellen. Prima, dat mag je van de docent en de school verwachten. Wat ik mis, is dat er ook iets gedaan kan worden aan de arbeidsomstandigheden.
Om maar een heet hangijzer te noemen: de klassengrootte. Juist docenten Nederlands (en Engels) hebben altijd de maximale klassengrootte omdat deze vakken verplicht zijn voor alle leerlingen. Dit schooljaar heb ik een klassengrootte van gemiddeld 29,5 leerlingen; waaronder twee klassen met 31 leerlingen, een 4vwo- en een 6vwo-klas. Volgend schooljaar zal de maximale grootte door bezuinigingen op 32 liggen. Nog afgezien van het feit dat dit een onrechtvaardig hoge taakbelasting is in vergelijking met andere collega’s, bijvoorbeeld die van Duits, Frans of wiskunde die vaak klasjes hebben van 15 leerlingen en daarvoor evenveel tijd en geld krijgen, is het de vraag hoe ik in zo’n overvolle klas efficiënt om kan gaan met de tijd, de leerlingen goed kan leren schrijven (differentiatie!) en kan voorbereiden op het examen tekstanalyse, een vaardigheid die niet alleen het doorzien van tekststructuren vereist, maar ook geconcentreerde ‘close reading’.
Nu het examen voor de deur staat, bestaan alle lessen in mijn 6vwo-klas uitsluitend uit examentraining. Ik heb de directie gevraagd of ik mijn wekelijkse 3 lesuren aan die klas niet mocht geven in 4 lesuren aan de helft van de klas (2×2 lesuren aan 15/16 leerlingen). Dat was een probleem omdat ze me voor dat extra uur niet konden betalen. Ik heb eieren voor mijn geld gekozen en heb ze verzekerd dat ik dat extra uur niet betaald hoefde te worden. En ik ben tevreden: geconcentreerde lessen tekstanalyse, alle leerlingen denken mee waarom dit antwoord niet kan en dat antwoord wel, waar in de tekst of in de vraagstelling de aanwijzingen zitten, waarom de ene formulering niet en de andere wel goed is. Kortom, kwaliteitslessen en geen tijdverlies door leerlingen die elkaar afleiden. Als ik het hele jaar zo les had kunnen geven, durf ik te veronderstellen dat ik taalvaardige leerlingen aflever, niet alleen klaar voor het examen, maar ook voor het leven daarna. Ik vrees dat drie weken daarvoor niet toereikend zijn.
Dus Toon, daar valt nog winst te halen. Maak je er sterk voor!

Groet,
Herma van den Brand

En zo kan het dus gebeuren dat een havo-examen als dat van het afgelopen jaar moeilijker lijkt dan het vwo-examen. Het havo-examen was echter niet moeilijk(er); het was niet te maken, ook niet door vwo’ers en docenten omdat er foute vragen en onvolkomenheden in het correctiemodel zaten.
Dat is allemaal nog niet zo erg als de algemene correctieregels 3.2 en 3.3 goed gevolgd worden. Echter, door een verkeerde interpretatie van deze regels door Alex van de Kerkhof van het Cito en het SBN van Levende Talen hebben veel docenten deze regels jarenlang niet toegepast en daarmee hun leerlingen benadeeld.

Dat minister Van Bijsterveldt een onwrikbaar vertrouwen heeft in de procedures en het volgen daarvan is dan ook verbijsterend.